काठमाडौँ । नेपालमा आगामी केही दिन मौसममा उल्लेख्य परिवर्तन हुने भएकाले बाढी, पहिरो, गेग्रान बहाव तथा डुबानको जोखिम बढ्ने भएको छ। राष्ट्रिय विपद् जोखिम न्यूनीकरण तथा व्यवस्थापन प्राधिकरणले नेपाल मौसम विज्ञान विभागको विशेष मौसमसम्बन्धी सूचनालाई आधार बनाउँदै असोज ९ गते शुक्रबारदेखि असोज ११ गते आइतबारसम्म विशेष सतर्कता अपनाउन आग्रह गरेको छ।

प्राधिकरणका अनुसार उक्त अवधिमा गण्डकी र लुम्बिनी प्रदेशका केही स्थानमा मेघगर्जन, चट्याङ र हावाहुरीसहित भारीदेखि धेरै भारी वर्षा हुने सम्भावना छ। केही स्थानमा अति भारी वर्षा समेत हुन सक्ने भएकाले नदी तथा खोलामा पानीको सतह बढ्नुका साथै बाढी, पहिरो र गेग्रान बहावको जोखिम रहनेछ।

त्यस्तै, कोशी, मधेश, बागमती र सुदूरपश्चिम प्रदेशका केही स्थानमा पनि मेघगर्जन, चट्याङ र हावाहुरीसहित भारी वर्षा हुन सक्ने प्राधिकरणले जनाएको छ। देशका अधिकांश स्थानमा मध्यमदेखि भारी वर्षाको सम्भावना रहेको बताइएको छ।

न्यून चापीय क्षेत्रको प्रभाव

मौसम विज्ञान विभागका अनुसार उत्तर अण्डमान सागर र आसपासको क्षेत्रमा विकसित न्यून चापीय क्षेत्र हाल बङ्गालको खाडीको मध्य भागतर्फ सरेको छ। उक्त प्रणाली थप शक्तिशाली बन्दै गहिरो न्यून चापीय क्षेत्रमा परिणत हुने र त्यसको प्रभाव नेपालमा समेत पर्न सक्ने अनुमान गरिएको छ।

यसका कारण विशेषगरी कोशी, बागमती र गण्डकी प्रदेशका केही स्थानमा मध्यमदेखि भारी वर्षा हुन सक्ने सम्भावना रहेको छ।

बाढी, पहिरो र डुबानको जोखिम

लगातार वा धेरै वर्षा हुँदा पहाडी क्षेत्रमा पहिरो तथा गेग्रान बहावको जोखिम बढ्न सक्छ। त्यसैगरी नदी, खोला तथा जलाधार क्षेत्रमा पानीको बहाव बढ्दा बाढी आउन सक्ने र तराई तथा सहरी क्षेत्रमा डुबानको जोखिमसमेत बढ्ने भएकाले नागरिकलाई आवश्यक सावधानी अपनाउन आग्रह गरिएको छ।

विशेषगरी खोला तथा नदी किनार, पहिरोको जोखिम भएका बस्ती र कमजोर भूभागमा बसोबास गर्ने नागरिकले मौसमको अवस्था र स्थानीय प्रशासनबाट जारी हुने सूचना नियमित रूपमा हेर्नुपर्नेछ।

जोखिमयुक्त क्षेत्रमा यात्रा गर्दा विशेष सावधानी

भारी वर्षाको समयमा पहाडी तथा ग्रामीण सडकमा पहिरो खस्ने, सडक अवरुद्ध हुने तथा गेग्रान बग्ने सम्भावना रहन्छ। त्यसैले जोखिमयुक्त क्षेत्रमा अनावश्यक यात्रा नगर्न र यात्रा गर्नैपर्ने अवस्था भएमा स्थानीय प्रशासन तथा सम्बन्धित निकायको सूचना लिएर मात्र यात्रा गर्न आग्रह गरिएको छ।

राजमार्ग तथा सडकमा डोजर, एक्स्काभेटर, लोडरलगायतका आवश्यक उपकरण तयारी अवस्थामा राख्नसमेत सम्बन्धित निकायलाई अनुरोध गरिएको छ।

स्थानीय तह र सुरक्षा निकायलाई तयारी अवस्थामा रहन आग्रह

राष्ट्रिय विपद् जोखिम न्यूनीकरण तथा व्यवस्थापन प्राधिकरणले सम्बन्धित सङ्घीय मन्त्रालय तथा निकाय, प्रदेश सरकार, स्थानीय तह, नेपाली सेना, नेपाल प्रहरी, सशस्त्र प्रहरी बल, स्वयंसेवक तथा अन्य सरोकारवाला निकायलाई आमनागरिकलाई समयमै सूचना प्रवाह गरी विपद् प्रतिकार्यका लागि तयारी अवस्थामा रहन आग्रह गरेको छ।

जिल्ला सुरक्षा समिति, स्थानीय तह तथा सुरक्षा निकायले पूर्वसूचना र चेतावनीका आधारमा जोखिमयुक्त स्थानका नागरिकलाई सुरक्षित स्थानमा स्थानान्तरण गर्ने तयारी गर्नुपर्ने बताइएको छ।

आकस्मिक बाढी आउन सक्ने स्थानमा विशेष सतर्कता

आकस्मिक बाढी आउन सक्ने खोला, खहरे तथा नदी आसपासका बस्तीमा बसोबास गर्ने नागरिकले विशेष सावधानी अपनाउनुपर्नेछ। पहिरोको जोखिम भएका स्थान तथा नदी–खोला किनारमा रहेका बस्तीका बासिन्दालाई सम्भावित जोखिमबारे पूर्वजानकारी गराउन र आवश्यक परे सुरक्षित स्थानमा सार्नसमेत आग्रह गरिएको छ।

प्राधिकरणले विपद्को अवस्था सिर्जना भएमा राष्ट्रिय आपत्कालीन कार्य सञ्चालन केन्द्रको ११४९, नेपाल प्रहरीको १०० तथा सशस्त्र प्रहरी बलको १११४ मा सम्पर्क गर्न सकिने जनाएको छ।

मौसमसम्बन्धी सूचना नियमित हेर्न आग्रह

वर्षाको अवस्था स्थानअनुसार फरक हुन सक्ने भएकाले नागरिकले सामाजिक सञ्जालमा फैलिएका अपुष्ट सूचनाको भर नपरी नेपाल मौसम विज्ञान विभाग तथा राष्ट्रिय विपद् जोखिम न्यूनीकरण तथा व्यवस्थापन प्राधिकरणबाट जारी हुने आधिकारिक मौसम पूर्वानुमान, पूर्वसूचना र चेतावनीलाई आधार बनाउनुपर्नेछ।

नागरिकले के गर्ने?

• भारी वर्षा भइरहेका बेला नदी, खोला तथा खहरे आसपास नजाने।
• पहिरोको जोखिम भएका क्षेत्रमा अनावश्यक यात्रा नगर्ने।
• रातको समयमा जोखिमयुक्त सडक तथा पहाडी क्षेत्रमा यात्रा गर्दा विशेष सावधानी अपनाउने।
• घर तथा कार्यालय आसपास पानीको निकास व्यवस्थित राख्ने।
• बाढी तथा डुबानको सम्भावना भएका क्षेत्रमा आवश्यक सामग्री सुरक्षित स्थानमा राख्ने।
• स्थानीय प्रशासन तथा सुरक्षा निकायको सूचना प्राप्त भएमा तत्काल पालना गर्ने।
• बालबालिका, ज्येष्ठ नागरिक तथा अशक्त व्यक्तिको सुरक्षामा विशेष ध्यान दिने।
• आपत्कालीन अवस्थामा उद्धार तथा राहत निकायसँग तत्काल सम्पर्क गर्ने।

सम्बन्धित निकायले वर्षाको पूर्वानुमानलाई ध्यानमा राख्दै सम्भावित विपद्को जोखिम घटाउन पूर्वतयारीलाई प्राथमिकता दिन आग्रह गरेको छ। नागरिकले पनि मौसमको अवस्था गम्भीर हुनुअघि नै आवश्यक सावधानी अपनाएमा बाढी, पहिरो तथा डुबानबाट हुने जनधनको क्षति न्यूनीकरण गर्न सहयोग पुग्नेछ।