प्रधानमन्त्री शाहका रूपमा भारतको यो उनको पहिलो औपचारिक द्विपक्षीय भ्रमण हो। भ्रमणका क्रममा उनले भारतीय प्रधानमन्त्री नरेन्द्र मोदीसँग उच्चस्तरीय द्विपक्षीय वार्ता गर्नेछन् भने भारतकी राष्ट्रपति द्रौपदी मुर्मूसँग पनि शिष्टाचार भेट गर्ने कार्यक्रम रहेको छ।
परराष्ट्र मन्त्रालयका अनुसार प्रधानमन्त्री शाह आज दिउँसो १ः४५ बजे नेपाल वायुसेवा निगमको नियमित उडानबाट नयाँदिल्ली प्रस्थान गर्नेछन्। उनीसँग अर्थमन्त्री डा. स्वर्णिम वाग्ले, परराष्ट्रमन्त्री शिशिर खनाल, प्रधानमन्त्रीका प्रमुख सल्लाहकार कुमार व्यञ्जनकारसहित ३४ सदस्यीय सरकारी प्रतिनिधिमण्डल रहनेछ। यसका अतिरिक्त निजी क्षेत्रका प्रतिनिधिहरू पनि भ्रमणमा सहभागी हुनेछन्।
भ्रमणका मुख्य एजेन्डा : आर्थिक सहकार्यदेखि हवाई सम्पर्कसम्म
यस भ्रमणमा नेपालले विशेष प्राथमिकताका साथ उठाउन लागेको विषयमध्ये अन्तर्राष्ट्रिय हवाई सम्पर्क विस्तार एक हो। विशेषगरी भैरहवा, महेन्द्रनगर, नेपालगञ्ज र जनकपुर क्षेत्रबाट भारतीय हवाई क्षेत्र हुँदै अन्तर्राष्ट्रिय उडान सञ्चालन गर्न थप प्रवेश मार्ग उपलब्ध गराउने विषयमा नेपालले भारतसँग छलफल गर्दै आएको छ।
त्यस्तै, दुई देशबीच व्यापार, लगानी, ऊर्जा, पर्यटन, पूर्वाधार विकास, पारवहन तथा आर्थिक सहयोग विस्तारका विषयमा पनि छलफल हुने अपेक्षा गरिएको छ।
नेपालले लामो समयदेखि उठाउँदै आएको थप हवाई प्रवेश मार्गको विषयमा यसपटक केही सकारात्मक सहमति हुन सक्ने अपेक्षा गरिएको छ। साथै, बाढीपहिरोबाट क्षतिग्रस्त संरचनाको पुनर्निर्माणमा भारतीय सहयोग, ऊर्जा व्यापार र विकास आयोजनाहरूको कार्यान्वयन पनि छलफलका महत्त्वपूर्ण विषय रहनेछन्।
भ्रमणका क्रममा उद्घाटन तथा सम्झौता हुने सम्भावित आयोजना
भ्रमणका क्रममा नेपाल र भारतबीच विभिन्न विकास आयोजनाको उद्घाटन, शिलान्यास तथा समझदारीपत्र आदानप्रदान गर्ने तयारी गरिएको छ।
सम्भावित प्रमुख आयोजनामा अयोध्या–जनकपुर प्रत्यक्ष रेलमार्ग, काभ्रेपलाञ्चोकको पाँचखालस्थित नेपाल प्रहरी प्रतिष्ठानको नयाँ भवन, दार्चुलाको पुल तथा भैरहवास्थित एकीकृत जाँचचौकी रहेका छन्।
त्यसैगरी, शिक्षा, स्वास्थ्य, कृषि, खेलकुद, सूचना प्रविधि, विपद् व्यवस्थापन तथा मानव संसाधन विकासजस्ता क्षेत्रमा पनि सहकार्यका लागि समझदारी गर्ने तयारी छ। यद्यपि, सबै सम्झौता तथा आयोजनाको अन्तिम विवरण औपचारिक घोषणापछि मात्र स्पष्ट हुनेछ।
प्रधानमन्त्री शाहको भारत भ्रमणको कार्यतालिका
आज, आइतबार (२२ नोभेम्बर)
| समय (भारतीय समय) | कार्यक्रम |
|---|---|
| दिउँसो १ः४५ बजे | नेपालबाट नयाँदिल्ली प्रस्थान |
| दिउँसो करिब ३ः१५–३ः४५ बजे | नयाँदिल्लीस्थित इन्दिरा गान्धी अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थलमा आगमन |
| साँझ ६ः०० बजे | भारतीय विदेशमन्त्री डा. एस. जयशंकरसँग शिष्टाचार भेट |
| साँझ | नेपाल–भारत व्यावसायिक प्रतिनिधिहरूबीच अन्तरक्रिया |
भोलि, सोमबार (२३ नोभेम्बर)
| समय (भारतीय समय) | कार्यक्रम |
|---|---|
| बिहान १०ः०० बजे | राष्ट्रपति भवनमा औपचारिक स्वागत |
| बिहान १०ः४० बजे | महात्मा गान्धीको समाधिस्थल राजघाटमा श्रद्धाञ्जली |
| बिहान ११ः०० बजे | भारतीय प्रधानमन्त्री नरेन्द्र मोदीसँग हैदराबाद हाउसमा द्विपक्षीय वार्ता |
| दिउँसो १२ः२५ बजे | समझदारीपत्र आदानप्रदान तथा संयुक्त पत्रकार सम्मेलन |
| दिउँसो | भारतीय प्रधानमन्त्रीद्वारा सम्मानमा आयोजना गरिने दिवाभोज |
| दिउँसो ३ः१५ बजे | भारतीय राष्ट्रपति द्रौपदी मुर्मूसँग भेटवार्ता |
| अपराह्न ४ः५० बजे | नयाँदिल्लीबाट नेपाल प्रस्थान |
समय भारतीय स्थानीय समयअनुसार हो। नेपाल भारतभन्दा १५ मिनेट अगाडि छ। उपलब्ध सार्वजनिक कार्यतालिकाका आधारमा तयार गरिएको समयसूचीमा आवश्यकतानुसार परिवर्तन हुन सक्छ।
नेपाल–भारत सम्बन्धमा नयाँ अध्यायको अपेक्षा
नेपाल र भारतबीच भौगोलिक निकटतासँगै ऐतिहासिक, सांस्कृतिक, धार्मिक तथा जनस्तरको सम्बन्ध रहँदै आएको छ। खुला सीमा, व्यापारिक निर्भरता, रोजगारी, ऊर्जा तथा पारवहनका कारण दुवै देशको सम्बन्धले विशेष महत्त्व राख्छ।
यद्यपि, सीमा विवाद, व्यापार असन्तुलन, पारवहन तथा केही ठूला विकास आयोजनासम्बन्धी विषय अझै चुनौतीका रूपमा रहेका छन्। त्यसैले यस भ्रमणमा केवल औपचारिक भेटघाटमा सीमित नभई आपसी विश्वास अभिवृद्धि र व्यावहारिक उपलब्धिमा जोड दिनुपर्ने आवश्यकता छ।
प्रधानमन्त्री शाहको यस भ्रमणले नेपालको राष्ट्रिय हित, आर्थिक समृद्धि र अन्तर्राष्ट्रिय सम्पर्क विस्तारमा सकारात्मक योगदान पुर्याउने अपेक्षा गरिएको छ। दुई देशबीचको सम्बन्धलाई समानता, पारस्परिक सम्मान र साझा हितका आधारमा थप सुदृढ बनाउनु नै यस भ्रमणको प्रमुख उपलब्धि बन्न सक्नेछ।




