२९ असोज, काठमाडौं । २० वर्षमा पहिलोपटक अमेरिकी पासपोर्ट विश्वका सबैभन्दा शक्तिशाली पासपोर्टहरूको शीर्ष १० सूचीबाट बाहिरिएको छ। हेनले एन्ड पार्टनर्सले सार्वजनिक गरेको हेनले पासपोर्ट इन्डेक्स २०२५ अनुसार, अमेरिका अब १२औं स्थानमा पुगेको छ, जुन मलेसियासँग बराबरी हो।

अमेरिकी पासपोर्टधारीले हाल २२७ मध्ये १८० देशमा भिसा–फ्री प्रवेश पाउँछन्। सन् २०२५ को पहिलो त्रैमासिकको तुलनामा अमेरिकाको स्थान घटेको हो।

सिंगापुर शीर्ष स्थानमा

इन्डेक्स अनुसार, सिंगापुरको पासपोर्ट संसारकै सबैभन्दा शक्तिशाली बनेको छ, जसका नागरिकहरूले १९३ देशमा भिसा बिना प्रवेश गर्न सक्छन्।
दोस्रो स्थानमा दक्षिण कोरिया (१९० देश) र तेस्रोमा जापान (१८९ देश) छन्।

नेपाल र भारतको स्थिति

नेपालको पासपोर्ट १०१औं स्थानमै स्थिर छ, जबकि भारतको पासपोर्ट ७७औं स्थानमा पुगेको छ — सन् २०२५ को पहिलो त्रैमासिकको तुलनामा भारतले ८ स्थान सुधार गरेको हो।
हाल भारतले ५९ देशमा अन–अराइभल भिसा पाउँछ भने नेपालले ३६ देशमा मात्र।

नेपालभन्दा तल सोमालिया, पाकिस्तान, यमन, इराक, सिरिया र अफगानिस्तान रहेका छन्। अघिल्लो वर्ष नेपाल १०३औं स्थानमा थियो।

किन घट्यो अमेरिकी पासपोर्टको प्रभाव?

हाल धेरै देशहरूले अमेरिकी नागरिकहरूका लागि भिसा नियम कडा बनाएका छन्।

• ब्राजिलले अप्रिलमा भिसा–फ्री प्रवेश अन्त्य गरेको छ,

• चीनले अमेरिकालाई आफ्नो नयाँ भिसा–फ्री सूचीमा समावेश नगरेको छ,

• र पपुवा न्यु गिनी, म्यानमार, भारत, सोमालिया र भियतनामका नयाँ नियमहरूले पनि अमेरिकी पासपोर्टको पहुँच घटाएका छन्।

हेनले एन्ड पार्टनर्सका अध्यक्ष क्रिस्चियन एच. कालिनका अनुसार, यो गिरावट केवल र्‍याङ्किङको मुद्दा मात्र होइन, विश्वमा शक्ति सन्तुलन परिवर्तनको सङ्केत हो।
उनका शब्दमा, “जो देशहरूले खुलापन अपनाएका छन्, ती अगाडि बढिरहेका छन्; पुरानो सोचमा अडिएका देशहरू पछि परिरहेका छन्।”

बेलायत र चीनको अवस्था

बेलायतको पासपोर्ट पनि कमजोर बन्दै गएको छ — सन् २०१५ मा पहिलो स्थानमा रहेको बेलायती पासपोर्ट अहिले छैटौंबाट झरेर आठौँ स्थानमा पुगेको छ।

उता, चीनको पासपोर्ट सन् २०१५ को ९४औं स्थानबाट उक्लिएर अहिले ६४औं स्थानमा पुगेको छ। चीनले हालसम्म ३७ नयाँ देशहरूसँग भिसा–फ्री सम्झौता गरेको छ र ७६ देशका नागरिकहरूलाई भिसा बिना प्रवेश अनुमति दिन थालेको छ — जुन अमेरिका भन्दा ३० देश बढी हो।

संक्षेपमा:

• 🇸🇬 सिंगापुर – पहिलो (१९३ देश)

• 🇰🇷 दक्षिण कोरिया – दोस्रो (१९० देश)

• 🇯🇵 जापान – तेस्रो (१८९ देश)

• 🇺🇸 अमेरिका – १२औं (१८० देश)

• 🇳🇵 नेपाल – १०१औं (३६ देश)