काठमाडौं । सामान्यतया विश्वव्यापी संकट, युद्ध वा आर्थिक अनिश्चितताका बेला लगानीकर्ताहरू सुरक्षित सम्पत्तिका रूपमा सुनतर्फ आकर्षित हुने गर्छन्। यस्तो अवस्थामा सुनको मूल्य बढ्ने अपेक्षा गरिन्छ। तर अमेरिका र इजरायलले इरानविरुद्ध सैन्य अभियान सुरु गरेपछि भने सुनको मूल्यमा उल्टै दबाब देखिएको छ।

जनवरी २८ मा प्रतिट्रोय औँस सुनको मूल्य ५,३०३ डलरसम्म पुगेको थियो। तर पछिल्ला महिनाहरूमा निरन्तर गिरावट आएपछि शुक्रबारसम्म सुनको मूल्य ४,२३५ डलरमा झरेको छ।

विश्लेषकहरूका अनुसार यसको मुख्य कारण विश्वव्यापी मुद्रास्फीति र ब्याजदरसम्बन्धी बढ्दो चिन्ता हो। युद्धका कारण ऊर्जा आपूर्तिमा अवरोध उत्पन्न भएपछि तेल तथा ग्यासको मूल्य उल्लेख्य रूपमा बढेको छ। विशेषगरी हर्मुज जलडमरूमध्य हुँदै हुने ऊर्जा ढुवानी प्रभावित हुँदा अन्तर्राष्ट्रिय बजारमा इन्धनको मूल्य चर्किएको छ, जसले मुद्रास्फीति थप बढाएको छ।

अमेरिकामा मुद्रास्फीति दर तीन वर्षयताकै उच्च ४.२ प्रतिशतमा पुगेको छ। त्यस्तै, रोजगारी बजार पनि अपेक्षाकृत बलियो रहेकाले अमेरिकी केन्द्रीय बैंकले निकट भविष्यमा ब्याजदर घटाउने सम्भावना कमजोर बनेको छ। बरु आवश्यक परे ब्याजदर थप बढाउन सकिने अनुमानहरू सार्वजनिक भइरहेका छन्।

सुनलाई परम्परागत रूपमा मुद्रास्फीतिविरुद्धको सुरक्षा कवच मानिए पनि उच्च ब्याजदरले यसको आकर्षण घटाउने गर्छ। सुनले लाभांश वा ब्याज प्रदान नगर्ने भएकाले लगानीकर्ताहरूले प्रतिफलका लागि यसको मूल्यवृद्धिमै भर पर्नुपर्छ। जब बैंक तथा अन्य वित्तीय साधनहरूले उच्च ब्याज दिन्छन्, धेरै लगानीकर्ता सुनभन्दा ब्याज दिने सम्पत्तितर्फ आकर्षित हुन्छन्।

वित्तीय विश्लेषक जस्टिन कार्डवेलका अनुसार सुन वास्तविक मुद्रासँग सबैभन्दा नजिकको सम्पत्ति भए पनि यसले प्रत्यक्ष आम्दानी नदिने भएकाले उच्च ब्याजदरको वातावरणमा यसको माग कमजोर हुन सक्छ।

युद्धको प्रभावले अमेरिकी डलर पनि बलियो बनेको छ। अन्तर्राष्ट्रिय बजारमा सुनको कारोबार डलरमा हुने भएकाले डलर बलियो हुँदा सुनको मूल्यमा थप दबाब पर्न जान्छ। नोबल गोल्ड इन्भेस्टमेन्ट्सका प्रमुख कार्यकारी अधिकृत कोलिन प्लुमका अनुसार डलर र सुनको मूल्य प्रायः विपरीत दिशामा चल्ने गर्छ।

उनका अनुसार केही महिनाअघि बजारको मुख्य अपेक्षा ब्याजदर कटौती थियो, जसका कारण सुनसहित धेरै सम्पत्तिको मूल्य बढिरहेको थियो। तर अहिले परिस्थिति बदलिएको छ। मुद्रास्फीति र सम्भावित ब्याजदर वृद्धिको दबाबले सुनलाई चुनौतीपूर्ण अवस्थामा पुर्‍याएको छ।

यसबीच अमेरिका र इरानबीच सम्भावित सम्झौताको खबर सार्वजनिक भएपछि शुक्रबार सुनको मूल्यमा सामान्य सुधार देखिएको थियो। विश्लेषकहरूका अनुसार युद्ध अन्त्य हुने सम्भावनाले मुद्रास्फीति घट्ने अपेक्षा बढाउँछ, जसले सुन बजारलाई केही राहत दिन सक्छ।

यद्यपि, युद्ध समाप्त भए पनि ब्याजदर, मुद्रास्फीति र डलरको अवस्थाजस्ता अन्य आर्थिक कारकहरू कायमै रहने भएकाले सुनको मूल्यमा तत्काल ठूलो सुधार आउने सम्भावना भने सीमित देखिएको छ। अहिलेका लागि विश्व अर्थतन्त्रको दिशा र केन्द्रीय बैंकहरूको नीतिले नै सुन बजारको आगामी यात्रा निर्धारण गर्नेछ।