काठमाडौं । मध्यपूर्वमा अमेरिका र इरानबीचको सैन्य तनाव थप गहिरिँदै गएको छ। इरानले बहराइन, कतार, कुवेत र जोर्डनमा रहेका अमेरिकी सैन्य अड्डालाई लक्ष्य गर्दै व्यापक क्षेप्यास्त्र तथा मानवरहित आक्रमण गरेको अन्तर्राष्ट्रिय सञ्चारमाध्यमहरूले जनाएका छन्।

यो आक्रमण अमेरिकाले इरानभित्र रहेका विभिन्न सैन्य संरचनामाथि गरेको हवाई प्रहारको प्रत्युत्तरका रूपमा भएको बताइएको छ। पछिल्ला केही दिनदेखि दुवै देशबीच प्रत्यक्ष सैन्य गतिविधि तीव्र बन्दै गएको छ।

समाचार संस्था एसोसिएटेड प्रेस (एपी) का अनुसार, बहराइनस्थित अमेरिकी नौसैनिक मुख्यालयमा कम्तीमा तीन पटक खतरा जनाउने साइरन बजाइएको थियो। जोर्डनमा पनि हवाई सतर्कता घोषणा गरिएको थियो।

इरानको सरकारी टेलिभिजनले इस्लामिक रिभोलुसनरी गार्ड कोर्प्सले जोर्डनस्थित अमेरिकी सैन्य अड्डातर्फ क्षेप्यास्त्र प्रहार गरेको दाबी गरेको छ। तर जोर्डन सरकारले सबै क्षेप्यास्त्र र मानवरहित उपकरण आकाशमै निष्क्रिय पारिएको जनाएको छ।

बहराइनले पनि सम्पूर्ण आक्रमण विफल बनाइएको जनाएको छ भने कुवेतले तीनवटा ब्यालिस्टिक क्षेप्यास्त्र, एउटा क्रुज क्षेप्यास्त्र तथा दसवटा मानवरहित उपकरण खसालिएको दाबी गरेको छ। कुवेतमा क्षेप्यास्त्रका अवशेष खस्दा एक जना घाइते भएको जनाइएको छ। कतारमा भने कुनै ठूलो क्षतिको विवरण सार्वजनिक गरिएको छैन।

यसअघि अमेरिकाले होर्मुज जलडमरूमध्य क्षेत्रमा जहाजमाथि भएको आक्रमणको आरोप लगाउँदै इरानका सैन्य अड्डा, रडार प्रणाली तथा हवाई प्रतिरक्षा संरचनामाथि प्रहार गरेको थियो। अमेरिकी सेनाको केन्द्रीय कमाण्डले इरानभर करिब ९० स्थानलाई लक्ष्य बनाइएको जनाएको छ।

कमाण्डका अनुसार विमानस्थलका धावनमार्ग, क्षेप्यास्त्र प्रक्षेपण केन्द्र तथा अन्य रणनीतिक पूर्वाधारमा आक्रमण गरिएको थियो। अमेरिकाले आफ्नो उद्देश्य होर्मुज जलडमरूमध्य हुँदै हुने अन्तर्राष्ट्रिय जल यातायातमाथिको जोखिम कम गर्नु रहेको जनाएको छ।

विश्वको करिब पाँचौँ भाग तेल तथा प्राकृतिक ग्यास यही समुद्री मार्गबाट ओसारपसार हुने भएकाले यस क्षेत्रमा बढ्दो तनावले विश्व ऊर्जा बजारमा समेत चिन्ता बढाएको छ। केही समयअघि भएको अस्थायी सहमतिपछि जहाज आवतजावत पुनः बढ्न थालेको थियो।

यसैबीच, इरानी सञ्चारमाध्यमहरूले बुशेहरसहित विभिन्न स्थानमा विस्फोट भएको जनाएका छन्। बुशेहरमा रहेको इरानको एकमात्र आणविक ऊर्जा केन्द्र नजिकै पनि अमेरिकी आक्रमण भएको आरोप इरानी पक्षले लगाएको छ। यद्यपि अमेरिकी सेनाले सार्वजनिक गरेको विवरणमा उक्त केन्द्रलाई लक्ष्य बनाइएको उल्लेख गरिएको छैन।

इरानको स्वास्थ्य मन्त्रालयका अनुसार पछिल्ला दुई दिनमा अमेरिकी आक्रमणमा कम्तीमा १४ जनाको मृत्यु भएको छ भने ७८ जना घाइते भएका छन्। अधिकांश मृतक सुरक्षा निकायसँग आबद्ध रहेको जनाइएको छ।

अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले होर्मुज क्षेत्रमा तेल ट्यांकरमाथि भएको आक्रमणलाई युद्धविरामको अन्त्यको संकेत भन्दै इरानलाई पुनः कडा चेतावनी दिएका छन्। उनले आवश्यकता परे इरानको ऊर्जा पूर्वाधार, समुद्री पानी प्रशोधन केन्द्र तथा प्रमुख तेल निर्यात केन्द्रहरूलाई समेत लक्ष्य बनाउन सकिने बताएका छन्।

उता, इरानी संसद्का सभामुख मोहम्मद बाघेर गालिबाफले अमेरिकाले आक्रमण जारी राखे त्यसको कडा जवाफ दिइने चेतावनी दिएका छन्। इरानी विदेशमन्त्री अब्बास अराघचीले साउदी अरेबिया, टर्की, ओमान तथा पाकिस्तानका उच्च अधिकारीसँग टेलिफोन संवाद गर्दै तनाव कम गर्ने कूटनीतिक पहललाई तीव्र बनाएका छन्।

यसबीच, इरानका पूर्व सर्वोच्च नेता आयतोल्लाह अली खामेनीको जन्मस्थान मशहदस्थित इमाम रेजा दरगाहमा अन्त्येष्टि सम्पन्न भएको छ। अन्तर्राष्ट्रिय सञ्चारमाध्यमहरूका अनुसार अन्त्येष्टिपछि स्थायी शान्ति स्थापनाका लागि नयाँ चरणको वार्ताको वातावरण बनाउन कूटनीतिक प्रयास तीव्र पारिएको छ।