काठमाडौं । अमेरिका–इरान युद्ध सुरु भएको पाँच महिना बितिसक्दा पनि इरानले आफ्नो सैन्य क्षमता कायम राख्दै अमेरिकी सैन्य उपस्थितिमाथि निरन्तर दबाब बढाइरहेको देखिएको छ। विशेषगरी जोर्डनस्थित अमेरिकी सैन्य अड्डामाथि हालै भएको इरानी आक्रमणमा तीन अमेरिकी सैनिकको मृत्यु भएपछि इरान अझै प्रभावकारी प्रतिकार गर्न सक्षम रहेको संकेत विश्लेषकहरूले गरेका छन्।
गत शुक्रबार भएको उक्त आक्रमण मार्च १ यता पहिलो घटना हो, जसमा इरानी आक्रमणबाट अमेरिकी सैन्य अड्डामा तैनाथ सैनिकको ज्यान गएको हो। मार्च १ मा अमेरिका र इजरायलले इरानविरुद्ध सैन्य अभियान सुरु गरेको केही घण्टामै इरानले मध्यपूर्वका अमेरिकी सैन्य अड्डाहरूलाई निशाना बनाएको थियो।
अमेरिकी रक्षा मन्त्रालय (पेन्टागन) ले घटनाबारे विस्तृत जानकारी सार्वजनिक नगरे पनि रक्षा विश्लेषकहरूका अनुसार लगातारको अमेरिकी हवाई आक्रमणपछि पनि इरानले आफ्नो सैन्य संरचना पुनर्गठन गर्दै दीर्घकालीन प्रतिरोध गर्ने क्षमता कायम राखेको देखिन्छ।
डिफेन्स प्रायोरिटिजकी सैन्य विश्लेषण निर्देशक जेनिफर काभानाघका अनुसार इरानले अपेक्षाभन्दा छिटो आफ्नो सैन्य शक्ति पुनः निर्माण गरेको छ। उनका अनुसार इरानी मिसाइल र ड्रोन आक्रमण समयसँगै अझ सटीक बन्दै गएका छन् र यसमा बाह्य गुप्तचर सहयोगको सम्भावित भूमिका पनि हुन सक्छ।
लन्डनस्थित किङ्स कलेजका सुरक्षा अध्ययनका वरिष्ठ प्राध्यापक आन्द्रेयास क्रिगका अनुसार मध्यपूर्वमा रहेका करिब ५० हजार अमेरिकी सैनिक इरानी ब्यालिस्टिक मिसाइल र ड्रोनको प्रभाव क्षेत्रमा तैनाथ छन्। धेरै सैन्य अड्डाहरू रकेट तथा मोर्टार आक्रमणका लागि तयार भए पनि उच्च क्षमताका ब्यालिस्टिक मिसाइलविरुद्ध पर्याप्त सुरक्षित छैनन्।
अमेरिकी सेनाका अनुसार युद्ध सुरु भएयता १८ अमेरिकी सैनिकको मृत्यु भइसकेको छ भने करिब ५०० सैनिक घाइते भएका छन्। जुलाई ८ पछि युद्धविराम भंग भएपछि अमेरिकी सैन्य संरचना, भवन तथा उपकरणमा पनि उल्लेखनीय क्षति पुगेको जनाइएको छ।
विश्लेषकहरूका अनुसार इरानले विभिन्न प्रकारका ब्यालिस्टिक मिसाइल, क्रुज मिसाइल र सशस्त्र ड्रोन एकैपटक प्रयोग गर्दै अमेरिकी प्याट्रियट र थाड जस्ता प्रतिरक्षा प्रणालीमाथि दबाब बढाइरहेको छ। धेरैजसो मिसाइल रोकिने भए पनि प्रतिरक्षा प्रणाली छल्न सफल केही मिसाइलले ठूलो मानवीय तथा भौतिक क्षति पुर्याउन सक्ने अवस्था रहेको बताइएको छ।
स्ट्राटेजिक एन्ड इन्टरनेसनल स्टडिज केन्द्रकी मोना याकुबियनका अनुसार पछिल्ला आक्रमणमा इरानले अमेरिकी सैन्य सम्पत्तिलाई प्रत्यक्ष लक्ष्य बनाउने रणनीति अपनाएको स्पष्ट देखिएको छ। मिसाइलको बढ्दो सटीकता, अमेरिकी प्रतिरक्षा प्रणालीमाथिको दबाब र एकैपटक धेरै दिशाबाट गरिने आक्रमणका कारण जोखिम बढेको उनको भनाइ छ।
यता अमेरिकी सेनाले पनि होर्मुज जलडमरूमध्य आसपास इरानी सैन्य संरचना, ड्रोन भण्डारण केन्द्र, विमान ह्याङ्गर, समुद्री क्षमता तथा रसद पूर्वाधारमाथि लगातार हवाई आक्रमण जारी राखेको जनाएको छ।
अमेरिकी रक्षा मन्त्री पिट हेगसेथले इरानको नौसेना, वायुसेना र रक्षा उद्योगमा ठूलो क्षति पुगेको दाबी गरे पनि उनले इरानले पूर्ण रूपमा आक्रमण रोक्ने अपेक्षा नगरेको स्वीकार गरेका छन्।
पूर्व पेन्टागन अधिकारी जेसन क्याम्पबेलका अनुसार इरानसँग युद्धको प्रारम्भिक चरणमा प्रयोग नगरिएका उच्च क्षमताका मिसाइल र ड्रोन अझै मौजुद छन्। आवश्यक परे ती हतियार प्रयोग गर्न सक्ने क्षमता इरानसँग रहेको उनको भनाइ छ।
पूर्व नेटो विश्लेषक प्याट्रिक ब्युरीका अनुसार इरानी ड्रोन र मिसाइल उत्पादनको लागत अमेरिकी प्रतिरक्षा प्रणालीले तिनलाई रोक्न खर्च गर्ने रकमभन्दा निकै कम भएकाले इरानले कम लागतमै अमेरिकामाथि ठूलो रणनीतिक दबाब सिर्जना गर्न सफल भइरहेको छ।
विश्लेषकहरूको निष्कर्षमा, इरानलाई अमेरिकालाई प्रत्यक्ष सैन्य रूपमा पराजित गर्नु आवश्यक छैन। अमेरिकी प्रतिरक्षा प्रणालीलाई कहिलेकाहीँ मात्र छल्न सके पनि त्यसले मानवीय, सञ्चालनगत र राजनीतिक रूपमा अमेरिकामाथि उल्लेखनीय दबाब कायम राख्न पर्याप्त हुने उनीहरूको आकलन छ।
प्रतिक्रिया
सम्बन्धित खबर
