रातो सागरको रणनीतिक जलमार्गमाथि बढ्दो हुथी प्रभावपछि साउदी युवराज मोहम्मद बिन सलमानले अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पसँग प्रत्यक्ष सैन्य सहयोग मागेका छन्। तर ट्रम्प प्रशासनले तत्काल अमेरिकी आक्रमण गर्न अस्वीकार गर्दै गुप्तचर तथा लक्ष्य पहिचानसम्बन्धी सहयोगमा सीमित रहने संकेत दिएको छ।

काठमाडौं । यमनका इरानसमर्थित हुथी विद्रोहीको बढ्दो सैन्य प्रभाव र रातो सागर क्षेत्रको सुरक्षा चुनौतीबीच साउदी अरबका युवराज तथा प्रधानमन्त्री मोहम्मद बिन सलमानले अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पलाई हुथीविरुद्ध प्रत्यक्ष सैन्य कारबाही गर्न आग्रह गरेका छन्।

रोयटर्ससहित विभिन्न अन्तर्राष्ट्रिय सञ्चारमाध्यमका अनुसार युवराज मोहम्मद बिन सलमानले ट्रम्पसँग कम्तीमा दुई पटक टेलिफोन वार्ता गर्दै हुथीविरुद्ध अमेरिकी सैन्य सहयोग तथा सम्भावित हवाई आक्रमणको आग्रह गरेका थिए। तर अमेरिकी पक्षले तत्काल प्रत्यक्ष आक्रमणमा सहभागी नहुने निर्णय गरेको बताइएको छ।

बाब अल–मन्दब जलडमरूमध्यमाथि बढ्दो खतरा

हुथी विद्रोहीले यमनको रातो सागर तटीय क्षेत्रमा आफ्नो प्रभाव विस्तार गर्दै रणनीतिक रूपमा अत्यन्त महत्वपूर्ण बाब अल–मन्दब जलडमरूमध्य नजिकसम्म उपस्थिति बलियो बनाएका छन्।

यो जलमार्ग विश्वव्यापी समुद्री व्यापार र ऊर्जा आपूर्तिका लागि अत्यन्त महत्वपूर्ण मानिन्छ। हर्मुज जलडमरूमध्यमा उत्पन्न अस्थिरताका बीच बाब अल–मन्दब मार्गमा समेत जोखिम बढेपछि अन्तर्राष्ट्रिय तेल आपूर्ति र समुद्री व्यापारमा गम्भीर असर पर्न सक्ने चिन्ता बढेको छ।

ट्रम्पले तत्काल आक्रमण गर्न मानेनन्

स्रोतहरूका अनुसार साउदी युवराजले हुथीको बढ्दो गतिविधि नियन्त्रण गर्न अमेरिकाले प्रत्यक्ष सैन्य हस्तक्षेप गर्नुपर्ने धारणा राखेका थिए। तर राष्ट्रपति ट्रम्पले तत्काल हुथीविरुद्ध अमेरिकी आक्रमणलाई स्वीकृति दिएका छैनन्।

यद्यपि वाशिङ्टनले साउदी अरबलाई गुप्तचर सूचना र सम्भावित लक्ष्य पहिचानसम्बन्धी सहयोग उपलब्ध गराउने तयारी गरेको बताइएको छ। अमेरिकी प्रशासनले क्षेत्रीय सुरक्षामा सहयोग जारी राखे पनि अर्को प्रत्यक्ष सैन्य मोर्चामा तत्काल प्रवेश गर्न अनिच्छा देखाएको अन्तर्राष्ट्रिय सञ्चारमाध्यमहरूले जनाएका छन्।

साउदी नीतिमा परिवर्तनको संकेत

यसअघि साउदी अरबले हुथी चुनौतीलाई आफ्नै क्षमता र क्षेत्रीय साझेदारीमार्फत व्यवस्थापन गर्न सक्ने संकेत दिएको थियो। तर हुथीको पछिल्लो सैन्य प्रगति र रातो सागर क्षेत्रको बढ्दो अस्थिरतापछि रियादले पुनः अमेरिकासँग प्रत्यक्ष सैन्य सहयोग खोज्नु साउदी रणनीतिमा आएको महत्वपूर्ण परिवर्तनका रूपमा हेरिएको छ।

यमनमा हुथीको प्रगति तीव्र बनेसँगै हजारौं नागरिक विस्थापित भएका छन्। यसले लामो समयदेखि हिंसा र मानवीय संकटबाट प्रभावित यमनमा पुनः व्यापक युद्ध भड्किन सक्ने चिन्ता पनि बढाएको छ।

तेल बजार र विश्व व्यापारमा प्रभाव

रातो सागर र मध्यपूर्वका प्रमुख समुद्री मार्गमा बढ्दो तनावले अन्तर्राष्ट्रिय ऊर्जा बजारलाई समेत प्रभावित गरिरहेको छ। साउदी अरबको महत्वपूर्ण तेल पूर्वाधारमाथि भएको आक्रमण र समुद्री मार्गको असुरक्षाका कारण विश्वव्यापी तेल आपूर्तिमा थप जोखिम देखिएको छ।

विशेषज्ञहरूले हर्मुज र बाब अल–मन्दबजस्ता दुई प्रमुख जलमार्गमा एकैसाथ संकट गहिरिए विश्वव्यापी तेल आपूर्ति, ढुवानी खर्च र उपभोक्ता मूल्यमा गम्भीर प्रभाव पर्न सक्ने चेतावनी दिएका छन्।

अमेरिकाको प्राथमिकता : जलमार्गको सुरक्षा

अमेरिकी अधिकारीहरूले तत्काल हुथीविरुद्ध प्रत्यक्ष सैन्य कारबाही गर्नुभन्दा क्षेत्रीय साझेदारलाई सहयोग गर्ने र महत्वपूर्ण समुद्री मार्गको सुरक्षा कायम राख्ने रणनीतिमा जोड दिएका छन्।

यद्यपि हुथीको प्रभाव अझ विस्तार भएमा र बाब अल–मन्दब जलडमरूमध्यमा प्रत्यक्ष नियन्त्रण वा अवरोधको स्थिति सिर्जना भएमा अमेरिकामाथि थप कडा कदम चाल्न दबाब बढ्न सक्ने देखिएको छ।

यस घटनाक्रमले साउदी अरब–अमेरिका सुरक्षा सम्बन्ध, यमनको युद्ध र रातो सागरको भविष्यलाई पुनः अन्तर्राष्ट्रिय राजनीतिको केन्द्रमा ल्याएको छ। ट्रम्पले तत्काल सैन्य आक्रमण अस्वीकार गरे पनि मध्यपूर्वमा बढ्दो तनावका कारण अमेरिकाको आगामी कदमलाई विश्व समुदायले चासोपूर्वक हेरिरहेको छ।