अमेरिकाले इरानमाथि लामो समयदेखि लागू रहेको तेलसम्बन्धी प्रतिबन्ध आंशिक रूपमा खुकुलो बनाउँदै अन्तर्राष्ट्रिय बजारमा इरानी तेल बिक्रीका लागि ६० दिनको अस्थायी अनुमति दिएको छ। यो निर्णय स्विट्जरल्यान्डमा जारी अमेरिका–इरान शान्ति वार्तासँग जोडिएको महत्वपूर्ण कूटनीतिक कदमका रूपमा हेरिएको छ।

नयाँ व्यवस्थाअनुसार इरानले आगामी दुई महिनासम्म अन्तर्राष्ट्रिय बजारमा खुला रूपमा कच्चा तेल तथा पेट्रोलियमजन्य पदार्थ बिक्री गर्न सक्नेछ। यसका साथै तेल कारोबारसँग सम्बन्धित बैंकिङ, बीमा र ढुवानी सेवामाथिका केही प्रतिबन्धहरू पनि अस्थायी रूपमा हटाइएका छन्।

युद्ध र नाकाबन्दीका कारण इरानका तेल भण्डारण केन्द्रहरू भरिँदै गएका बेला आएको यो निर्णयले तेहरानलाई ठूलो आर्थिक राहत मिल्ने अपेक्षा गरिएको छ। अमेरिकी प्रशासनले भने यो छुट इरानले गरेको प्रतिबद्धताको कार्यान्वयनमा निर्भर रहने स्पष्ट पारेको छ।

अमेरिकी उपराष्ट्रपति JD Vance का अनुसार इरानले हर्मुज जलडमरूमध्यमा जहाज आवागमनलाई अवरोध नगर्ने, अन्तर्राष्ट्रिय आणविक ऊर्जा एजेन्सीका निरीक्षकहरूलाई पुनः प्रवेश गर्न दिने तथा शान्ति प्रक्रियालाई अघि बढाउने प्रतिबद्धता जनाएको छ।

स्विट्जरल्यान्डमा कतार र पाकिस्तानको मध्यस्थतामा भइरहेको वार्तामा दुवै पक्षले ६० दिनभित्र दीर्घकालीन सम्झौतामा पुग्ने लक्ष्य राखेका छन्। वार्ताको मुख्य केन्द्र इरानको आणविक कार्यक्रम, आर्थिक प्रतिबन्ध, हर्मुज जलडमरूमध्यको सुरक्षा तथा क्षेत्रीय स्थायित्वका विषय रहेका छन्।

अमेरिकी राष्ट्रपति Donald Trump ले इरानले सम्झौताको पालना नगरे पुनः कडा कदम चाल्न सकिने चेतावनी दिएका छन्। उनले आणविक हतियारको जोखिम विश्व अर्थतन्त्रमा आउने मन्दीभन्दा पनि गम्भीर हुने टिप्पणी गरेका छन्।

यद्यपि इरानले आफ्नो आणविक कार्यक्रमबारे कुनै नयाँ प्रतिबद्धता जनाएको छैन। निरीक्षकहरूले फोर्दो, नतान्ज र इस्फाहानजस्ता संवेदनशील आणविक केन्द्रहरूमा कति पहुँच पाउने भन्ने विषयमा अझै अन्तिम सहमति हुन बाँकी रहेको बताइएको छ।

विश्लेषकहरूका अनुसार अस्थायी रूपमा खुला गरिएको तेल व्यापारले इरानलाई आर्थिक राहत दिने मात्र होइन, अमेरिका–इरान सम्बन्ध सुधारतर्फको महत्वपूर्ण संकेतसमेत दिएको छ। अबको ६० दिनभित्र हुने प्राविधिक र राजनीतिक वार्ताले दुवै देशबीचको दीर्घकालीन सम्बन्धको दिशा तय गर्ने अपेक्षा गरिएको छ।