सेवा, सुविधा र पारिश्रमिकका माग पूरा नभएपछि ३०० स्वास्थ्यकर्मीको आन्दोलन

पोखरा — मणिपाल शिक्षण अस्पतालका नर्स, सिएमए, एचए, एएनएमलगायत करिब ३०० स्वास्थ्यकर्मी असोज दोस्रो सातादेखि आन्दोलनमा छन्। उनीहरूले अस्पताल प्रशासनमाथि श्रम शोषण गरेको आरोप लगाउँदै सरकारले तोकेको पारिश्रमिक र सुविधा लागू गर्न माग गरेका छन्।

नर्सहरूले पटक–पटक माग गर्दा पनि सुनुवाइ नभएपछि उनीहरू असोज १२ गतेदेखि काम ठप्प पारेर आन्दोलनमा उत्रिएका हुन्। मागपत्र बुझाएपछि अस्पताल प्रशासनले १० दिनभित्र वार्तामार्फत समस्या समाधान गर्ने आश्वासन दिएको थियो। तर, समयसीमा समाप्त भएपछि पनि माग पूरा नभएपछि उनीहरू फेरि सडकमा उत्रिएका हुन्।

एक आन्दोलनरत नर्सले भनिन्, “हामी रहरले होइन, बाध्यताले आन्दोलन गरेका हौं। हाम्रो आधारभूत तलब ९ हजार मात्रै छ, सबै जोड्दा १५ हजार पुग्छ। यस्तो तलबले पोखरामा गुजारा चल्दैन।”

गण्डकी प्रदेशकै सबैभन्दा ठूलो निजी अस्पताल मणिपालमा नर्सहरूको आन्दोलनका कारण बिरामीहरूलाई अन्य अस्पतालमा रेफर गर्नुपर्ने अवस्था आएको छ। नर्सहरूका अनुसार, बिरामीलाई रेफर गरेर प्रशासनले उनीहरूलाई दबाबमा पार्ने प्रयास गरिरहेको छ।

उनका अनुसार, एक नर्सले एकैदिनमा २५ जना बिरामी हेर्नुपर्ने बाध्यता छ। “८ घण्टा ड्युटी भनिन्छ, तर कहिल्यै त्यति सीमित हुँदैन। तालिम र व्यावसायिक विकासको अवसर पनि छैन,” अर्की नर्सले भनिन्।

अहिले अस्पतालमा सबै ३०० जना नर्स र सहायक स्वास्थ्यकर्मी आन्दोलनमा छन्। उनीहरूले अस्पताल प्रशासनले वार्ताको ढोका खोल्नेसँगै धम्की र नयाँ भर्ना प्रक्रिया सुरु गरेको आरोप पनि लगाएका छन्। शनिबार अस्पतालले नयाँ नर्सका लागि विज्ञापन आह्वान गरेको छ, तर सेवा सुविधा र तलब भने स्पष्ट गरिएको छैन।

सरकारले तोकेको दरभाउमा बेवास्ता

सरकारले निजी अस्पतालमा कार्यरत नर्सहरूको न्यूनतम पारिश्रमिक पाँचौं तहका लागि ३८ हजारदेखि १२औं तहका लागि ६६ हजार रुपैयाँसम्म तोकेको छ। तर, मणिपाल अस्पतालमा नर्सहरूको आधारभूत तलब ९ हजार मात्रै छ। रात्रीकालीन भत्ता र ओभरटाइम जोड्दा पनि १५ हजार रुपैयाँभन्दा बढी नपुग्ने उनीहरूको गुनासो छ।

नर्सहरूको भनाइमा, अत्यधिक कामको बोझ, न्यून तलब र सरकारी बेवास्ताका कारण उनीहरू निराश भएका छन्। “हामी पनि मानिस हौं, हामीसँग पनि परिवार र खर्च छन्। तर हाम्रो पीडा न अस्पतालले सुन्छ, न सरकारले,” अर्की नर्सको भनाइ छ।

प्रशासन र संघको प्रतिक्रिया

मणिपाल अस्पतालका व्यवस्थापक कृष्ण मोहन श्रेष्ठले नर्सहरूको मागबारे वार्ताको प्रयास भए पनि समाधान हुन नसकेको बताए। “हामीले वार्ताका लागि एक हप्ता समय माग्यौं र सम्भव सीमा भित्रका माग सम्बोधन गरेका छौं,” उनले भने। “तर, नर्सहरूले प्रस्तावमा प्रतिक्रिया नदिई आन्दोलन अघि बढाए।”

उनले मणिपाल निजी संस्था भएकाले स्रोत अभावका कारण सरकारी दरमा तलब दिन कठिन भएको बताए। “हामीकहाँ कति स्रोत छ, त्यसको हिसाब पनि गर्नुपर्छ,” उनले जोडे।

नर्सिङ एसोसिएसन अफ नेपालकी अध्यक्ष चन्द्रकला शर्माले निजी अस्पतालमा कार्यरत नर्समाथि भइरहेको श्रम शोषण पुरानो समस्या भएको बताइन्। “हामी वर्षौंदेखि यो विषयमा आवाज उठाइरहेका छौं, तर सरकारले कहिल्यै गम्भीरतापूर्वक सुनेको छैन,” उनले भनिन्।

उनका अनुसार, सरकारले आफैंले तोकेको दरभाउ र कानुन लागू गर्न सके मणिपालको समस्या तत्काल समाधान हुन सक्छ। “हामी नर्सहरूको व्यावसायिक मर्यादा र श्रमको मूल्यको लागि निरन्तर संघर्षरत छौं,” शर्माले थपिन्।

सारांश:
मणिपाल शिक्षण अस्पतालका नर्सहरू न्यून तलब, अत्यधिक कार्यभार र सरकारी बेवास्ताका कारण आन्दोलनरत छन्। अस्पताल प्रशासन स्रोतको अभाव बताउँदै वार्ता गर्न खोजिरहेको दाबी गर्छ भने नर्सहरूले न्यायसम्मानपूर्वक पारिश्रमिक र सेवा सुविधा सुनिश्चित गर्न माग गरेका छन्।