२७ पुस, काठमाडौं ।
इरानमा सरकारविरोधी प्रदर्शन झन् उग्र र हिंसात्मक बन्दै गएका छन्। अन्तर्राष्ट्रिय सञ्चारमाध्यमका अनुसार पछिल्ला केही दिनमा मात्रै कम्तीमा २१७ जना प्रदर्शनकारीको मृत्यु भएको दाबी गरिएको छ, जसमध्ये अधिकांश गोली लागेर मारिएका हुन्।
देशको बिग्रँदो आर्थिक अवस्था, चरम महँगी र बेरोजगारीका कारण २८ डिसेम्बर २०२५ देखि सुरु भएका प्रदर्शनहरू अहिले देशव्यापी रूप लिइसकेका छन्। टाइम म्यागजिनले तेहरानका एक चिकित्सकलाई उद्धृत गर्दै राजधानीका छ वटा अस्पतालमा मात्रै २१७ जनाको मृत्यु दर्ता भएको जनाएको छ। बीबीसीका अनुसार रश्त शहरको एउटा अस्पतालमै शुक्रबार राति ७० जनाको शव ल्याइएको थियो।
सुरक्षा बलको कडा कारबाही
रिपोर्टहरूका अनुसार पछिल्ला चार दिनमा सुरक्षा बलको कारबाहीमा सयौँ मानिस मारिएका वा घाइते भएका छन्। अस्पतालहरू घाइते प्रदर्शनकारीले भरिएका छन्। अधिकारीहरूले प्रदर्शनकारीलाई ‘ईश्वरविरुद्धको अपराधी’ ठहरिन सक्ने चेतावनी दिएका छन्, जसको सजाय मृत्युदण्डसम्म हुन सक्छ।
रिभोलुसनरी गार्ड्सका एक अधिकारीले सरकारी टेलिभिजनमार्फत अभिभावकहरूलाई आफ्ना छोराछोरीलाई प्रदर्शनमा नल्याउन आग्रह गर्दै “गोली लागे गुनासो नगर्न” चेतावनी दिएका छन्। यसले सरकार कति कठोर अडानमा पुगेको छ भन्ने स्पष्ट संकेत दिएको छ।
यसअघि सरकारले देशभर इन्टरनेट र फोन सेवा लगभग बन्द गरिसकेको थियो।
सरकारभित्रै मतभेद
सुरुमा सरकारको अडान अस्पष्ट रहे पनि अहिले पूर्ण शक्तिको प्रयोग भइरहेको देखिन्छ। राष्ट्रपति मसूद पजशकियान सार्वजनिक रूपमा केही नरम देखिए पनि उनका धेरै मन्त्रीहरू कडा कारबाहीको पक्षमा छन्। सरकारले यी प्रदर्शनहरू अमेरिका र इजरायलले उक्साएको आरोप लगाएको छ।
अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले प्रदर्शनकारी मारिए इरानले ठूलो मूल्य चुकाउनुपर्ने चेतावनी दिएका छन्।
महँगीले चुलिएको आक्रोश
इरानी जनताको आक्रोशको मूल कारण आर्थिक बदहाली हो। डिसेम्बर २०२५ मा इरानी मुद्रा रियाल इतिहासकै न्यून स्तरमा पुगेर प्रति डलर करिब १४ लाख ५० हजार पुगेको थियो। वर्षको सुरुदेखि रियालको मूल्य झण्डै आधा घटिसकेको छ।
खाद्य वस्तुको मूल्य ७२ प्रतिशत र औषधिको मूल्य ५० प्रतिशतसम्म बढेको छ। सरकारले २०२६ को बजेटमा ६२ प्रतिशत कर वृद्धि प्रस्ताव गरेपछि जनआक्रोश झन् बढेको छ।
खामेनीको सम्बोधन
सर्वोच्च नेता अली खामेनीले राष्ट्रलाई सम्बोधन गर्दै प्रदर्शनलाई विदेशी एजेन्टद्वारा उक्साइएको हिंसा भन्दै कडा आलोचना गरे। उनले अमेरिकी राष्ट्रपति ट्रम्पलाई इरानको मामिलामा हस्तक्षेप नगर्न चेतावनी दिए र इस्लामिक रिपब्लिक कहिल्यै नझुक्ने दाबी गरे।
रजा पहलवीको पुनरागमनको संकेत
यसैबीच, इरानका क्राउन प्रिन्स रजा पहलवीले देश फर्केर प्रदर्शनमा सहभागी हुने घोषणा गरेका छन्। करिब ५० वर्षदेखि निर्वासनमा रहेका पहलवीलाई धेरै प्रदर्शनकारीले धर्मनिरपेक्ष र लोकतान्त्रिक विकल्पका रूपमा हेर्न थालेका छन्। युवा पुस्तामा उनको समर्थन बढ्दो छ।
अनिश्चित भविष्य
विज्ञहरूका अनुसार प्रदर्शन मध्यम वर्गीय क्षेत्रमा समेत फैलिएकाले अब सरकार निर्मम कारबाहीबाट पछि हट्ने सम्भावना कम छ। आगामी दिनमा हताहतको संख्या अझ बढ्न सक्ने जोखिम उच्च छ।
इरान अहिले आर्थिक संकट, अन्तर्राष्ट्रिय प्रतिबन्ध, व्यापार घाटा, बेरोजगारी र राजनीतिक अस्थिरताका बीच गम्भीर मोडमा उभिएको छ। ४७ वर्षपछि जनताले धार्मिक शासनभन्दा फरक राजनीतिक भविष्य खोज्न थालेका छन्।
इरानको राजनीतिक भविष्य कुन दिशातर्फ मोडिन्छ भन्ने प्रश्न अहिले सम्पूर्ण विश्वको चासोको विषय बनेको छ।
(अन्तरास्ट्रिय एजेन्सीहरुको सहयोगमा )
प्रतिक्रिया
सम्बन्धित खबर
