इरानबाट सम्भावित सैन्य हमलाको चेतावनीपछि अमेरिकाले मध्यपूर्वस्थित आफ्ना प्रमुख सैन्य अड्डाबाट कर्मचारी फिर्ता बोलाउन थालेको छ। यस कदमलाई इरानमा आक्रमणको पूर्वतयारीका रूपमा पनि हेरिएको छ।

इरानका सर्वोच्च नेता आयतोल्लाह अली खामेनीले इरानमाथि आक्रमण भए मध्यपूर्वका अमेरिकी सैन्य अड्डालाई निशाना बनाउने चेतावनी दिएपछि स्थिति झन् तनावपूर्ण बनेको हो। यसैबीच, अन्तर्राष्ट्रिय सञ्चारमाध्यमहरूका अनुसार अमेरिकाले कतार, बहराइनलगायत देशहरूमा रहेका आफ्ना केही सैनिक कर्मचारीहरूलाई फिर्ता बोलाइसकेको छ।

कतारको अल उदैदस्थित अमेरिकी सैन्य अड्डाबाट सैनिक कर्मचारी फिर्ता गरिएको पुष्टि अमेरिकी टेलिभिजन नेटवर्क सिएनएनले गरेको छ। यो अड्डा यसअघि पनि इरानको निशानामा परिसकेको थियो। गत जुनमा अमेरिकाले इरानका तीन परमाणु केन्द्रमा बम आक्रमण गरेपछि इरानले जवाफस्वरूप कतारस्थित अमेरिकी अड्डामा हवाई हमला गरेको थियो।

यसपालि पनि इरानबाट सम्भावित आक्रमणको जोखिम बढेपछि सावधानीस्वरूप कर्मचारी फिर्ता बोलाइएको सिएनएनले जनाएको छ। अमेरिकी कदमपछि कतार सरकारले आफ्ना नागरिक र बासिन्दाको सुरक्षाका लागि सबै आवश्यक उपाय अपनाइने बताएको छ।

आक्रमणको पूर्वतयारी?

अर्कोतर्फ, रोयटर्सले ह्वाइट हाउस र युरोपेली अधिकारीहरूलाई उद्धृत गर्दै अमेरिकाले इरानमा आक्रमण गर्ने सम्भावित तयारीस्वरूप कर्मचारी फिर्ता बोलाएको हुन सक्ने जनाएको छ। दुई युरोपेली अधिकारीका अनुसार आगामी २४ घण्टाभित्र अमेरिकाले इरानमाथि सैन्य कारबाही गर्न सक्ने सम्भावना छ। एक इसराइली अधिकारीले पनि राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले आक्रमण गर्ने निर्णय लिइसकेको दाबी गरेका छन्, यद्यपि आक्रमणको समय र दायरा अझै स्पष्ट छैन।

इरानभित्र हिंसात्मक प्रदर्शन

इरानमा पछिल्ला दुई सातादेखि जारी सरकारविरोधी प्रदर्शन अहिलेसम्मकै सबैभन्दा हिंसात्मक बनेको छ। सुरुमा आर्थिक संकटविरुद्ध सुरु भएको आन्दोलन अहिले राजनीतिक असन्तोषमा रूपान्तरण भएको छ। इरानी अधिकारीहरूका अनुसार १७ दिनमा २ हजारभन्दा बढीको मृत्यु भएको छ भने अमेरिकी मानवअधिकार संस्थाहरूले मृतकको संख्या २६ सय नाघेको दाबी गरेका छन्। यस क्रममा १८ हजारभन्दा बढी प्रदर्शनकारी पक्राउ परेका छन्।

ट्रम्पको कडा चेतावनी

राष्ट्रपति ट्रम्पले प्रदर्शनकारीको समर्थन गर्दै इरानी नेतृत्वमाथि सैन्य कारबाहीको चेतावनी दिँदै आएका छन्। उनले हालै प्रदर्शनकारीहरूलाई आन्दोलन जारी राख्न आग्रह गर्दै, “अमेरिकाबाट सहायता आउँदैछ,” भन्ने अभिव्यक्ति दिएका थिए, तर सहायता के प्रकारको हो भन्ने खुलाएका छैनन्।

बढ्दो तनावका कारण इरानका विदेशमन्त्री अब्बास अराक्ची र ट्रम्पका विशेष दूत स्टिभ विटकोफबीच हुने भनिएको संवाद पनि स्थगित भएको छ।

अमेरिकी नागरिकलाई इरान छाड्न निर्देशन

तेहरान हेर्ने ‘भर्चुअल’ अमेरिकी दूतावासले विज्ञप्ति जारी गर्दै इरानमा रहेका अमेरिकी नागरिकहरूलाई तत्काल देश छाड्न निर्देशन दिएको छ। प्रदर्शन हिंसात्मक बन्दै गएकाले अमेरिकी नागरिक असुरक्षित हुन सक्ने चेतावनी दिइएको हो।

कूटनीतिक र आर्थिक दबाब

अमेरिकाले इरानसँग व्यापार गर्ने देशहरूमाथि थप २५ प्रतिशत भन्सार लगाउने घोषणा गरेर आर्थिक दबाब पनि बढाएको छ। तर यसको विस्तृत कार्यान्वयनबारे अहिलेसम्म स्पष्ट विवरण आएको छैन।

पश्चिमी अधिकारीहरूका अनुसार आन्दोलनले इरानी सरकारलाई कमजोर पारे पनि तत्काल सत्ता ढल्ने अवस्था देखिँदैन। सुरक्षा संयन्त्र अझै सरकारकै नियन्त्रणमा रहेको र सरकारी पक्षधर सञ्चारमाध्यमहरूले सरकार समर्थनका दृश्यलाई प्राथमिकताका साथ प्रसारण गरिरहेका छन्।

इरानका राष्ट्रपति मसुद पेजेशकियानले जनसमर्थन कायम रहँदासम्म शत्रुका सबै प्रयास असफल हुने दाबी गरेका छन्।

निष्कर्ष

इरानभित्रको आन्तरिक अस्थिरता र अमेरिका–इरानबीच बढ्दो सैन्य तनावले मध्यपूर्व फेरि ठूलो द्वन्द्वतर्फ धकेलिन सक्ने जोखिम बढाएको छ। अमेरिकी सैन्य अड्डाबाट कर्मचारी फिर्ता बोलाउनु केवल सावधानी हो कि आक्रमणको संकेत—यसको उत्तर आगामी दिनले दिनेछ।