काठमाडौं, माघ १६ — देश र जनताको स्वतन्त्रता, अधिकार र लोकतन्त्रका लागि जीवन बलिदान गर्ने वीर शहीदहरूको सम्झनामा आज देशभर विभिन्न कार्यक्रम गरी शहीद दिवस मनाइएको छ। प्रत्येक वर्ष माघ १६ गते मनाइने यस दिवसले नेपाली इतिहासमा बलिदान, साहस र परिवर्तनको प्रेरणादायी गाथा स्मरण गराउँछ।

जहानियाँ राणा शासनविरुद्ध आवाज उठाउँदै प्रजातन्त्र स्थापनाका लागि जीवन अर्पण गर्ने धर्मभक्त माथेमा, दशरथ चन्द, गंगालाल श्रेष्ठ र शुक्रराज शास्त्रीलाई विशेष रूपमा स्मरण गरिन्छ। विसं २०१२ सालदेखि तत्कालीन काठमाडौं नगरपालिकाको संयोजकत्वमा माघ १६ लाई औपचारिक रूपमा शहीद दिवसका रूपमा मनाउन थालिएको हो। राणा शासनले विसं १९९७ सालमा यी चारै जनालाई मृत्युदण्ड दिएको थियो—शुक्रराज शास्त्रीलाई माघ १० मा टेकु पचलीमा, धर्मभक्त माथेमालाई माघ १३ मा सिफलमा, तथा गंगालाल श्रेष्ठ र दशरथ चन्दलाई माघ १६ मा शोभाभगवतीमा मृत्युदण्ड दिइएको थियो। उनीहरूको बलिदानले प्रजातान्त्रिक आन्दोलनलाई बल दिँदै विसं २००७ सालमा नेपालमा प्रजातन्त्र स्थापना सम्भव भएको थियो।

शहीद सप्ताहका रूपमा माघ १० देखि १६ गतेसम्म देशभर स्मृति कार्यक्रम, श्रद्धाञ्जली सभा र जनचेतनामूलक गतिविधि सञ्चालन गरिएका छन्। यस क्रममा ती चार शहीद मात्र होइन, देश, लोकतन्त्र र गणतन्त्रका लागि विभिन्न कालखण्डमा ज्यान अर्पण गर्ने सम्पूर्ण ज्ञात–अज्ञात शहीदहरूलाई पनि श्रद्धापूर्वक स्मरण गरिएको छ।

शहीद दिवसका अवसरमा राष्ट्रपति रामचन्द्र पौडेलले शहीदहरूको आकांक्षा पूरा गर्न मन, वचन र कर्मले समर्पित हुन सबैलाई आह्वान गरेका छन्। उनले संघीय लोकतान्त्रिक गणतन्त्रात्मक शासन व्यवस्थामार्फत दिगो शान्ति, सुशासन, विकास र समृद्धि हासिल गर्नु नै शहीदप्रति सच्चा श्रद्धाञ्जली हुने विश्वास व्यक्त गरेका छन्।

प्रधानमन्त्री सुशीला कार्कीले शहीदहरूको साहस र चेतनाले देशलाई ऐतिहासिक मोडमा ल्याएको उल्लेख गर्दै अब कुनै नेपाली आमाको काख फेरि रित्तिन नहुने वातावरण सिर्जना गर्नुपर्ने बताएकी छन्। उनले न्याय, समानता, उत्तरदायी शासन र उज्यालो भविष्यको लक्ष्यमा अघि बढ्नुपर्नेमा जोड दिएकी छन्।

पूर्व प्रधानमन्त्री तथा नेकपा एमालेका अध्यक्ष केपी शर्मा ओलीले शहीदहरूको बलिदान र राजनीतिक आन्दोलनहरूको संयुक्त प्रयासबाट आजको लोकतान्त्रिक अधिकार स्थापित भएको बताएका छन्। उनले इतिहासको यो विरासतलाई जोगाउँदै राष्ट्रिय स्वाधीनता र लोकतन्त्रको रक्षा गर्नुपर्ने उल्लेख गरेका छन्।

नेपाली कांग्रेसका सभापति गगन थापाले शहीदहरूले देखाएको बाटोमा हिँड्ने सामूहिक प्रण गर्नुपर्ने बताउँदै संविधानमा सुनिश्चित जनअधिकारको प्रभावकारी कार्यान्वयन आवश्यक रहेको उल्लेख गरेका छन्।

राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टीका वरिष्ठ नेता बालेन्द्र शाह (बालेन) ले व्यवस्था फेरिए पनि सत्ताको चरित्रमा अपेक्षित परिवर्तन नआएको टिप्पणी गर्दै शहीदका सपना साकार पार्ने जिम्मेवारी नयाँ पुस्ताको काँधमा आएको बताएका छन्। उनले भ्रष्टाचार अन्त्य, सुशासन स्थापना र आर्थिक समृद्धितर्फ अघि बढ्नु नै शहीदप्रति सच्चा सम्मान हुने धारणा व्यक्त गरेका छन्।

शहीद दिवसले नेपाली जनतालाई स्वतन्त्रता सहजै प्राप्त नभएको यथार्थ सम्झाउँदै, बलिदानको मूल्य जोगाउने दायित्व हरेक नागरिकमा रहेको सन्देश पुनः स्मरण गराएको छ।