अमेरिका र इजरायलको आक्रमणपछि इरानको राजनीतिक परिदृश्यमा ठूलो परिवर्तन आएको छ। उक्त आक्रमणमा इरानका सर्वोच्च नेता अली खामेनीको मृत्यु भएपछि उनका छोरा मोजतबा खामेनीलाई नयाँ सर्वोच्च नेताका रूपमा चयन गरिएको बताइएको छ।
५६ वर्षीय मोजतबा खामेनी कट्टरपन्थी धर्मगुरुका रूपमा चिनिन्छन्। आक्रमणमा उनका पिता, आमा, पत्नी र एक बहिनीको मृत्यु भएको थियो। तर घटनाका बेला उनी त्यहाँ उपस्थित नभएकाले सुरक्षित रहेको जनाइएको छ।
सार्वजनिक रूपमा कम देखिने प्रभावशाली व्यक्ति
मोजतबा खामेनीले आफ्नो पिताको विपरीत सार्वजनिक जीवनमा निकै कम उपस्थित हुने शैली अपनाएका छन्। उनले अहिलेसम्म कुनै सरकारी पद सम्हालेका छैनन् र सार्वजनिक भाषण वा अन्तर्वार्ता पनि दिएका छैनन्।
यद्यपि, विश्लेषकहरूका अनुसार उनी लामो समयदेखि इरानको सत्तामा पर्दा पछाडिबाट प्रभाव राख्दै आएका व्यक्ति हुन्। दुई हजारको दशकतिर सार्वजनिक भएका अमेरिकी कूटनीतिक कागजातहरूमा उनलाई इरानी शासनभित्र “पर्दा पछाडिको शक्तिशाली व्यक्ति” भनेर उल्लेख गरिएको थियो।
जन्म र शिक्षा
मोजतबा खामेनीको जन्म सन् १९६९ सेप्टेम्बर ८ मा इरानको उत्तर–पूर्वी सहर मशहदमा भएको हो। उनी अली खामेनीका छ सन्तानमध्ये दोस्रो हुन्।
उनले आफ्नो माध्यमिक शिक्षा तेहरानस्थित धार्मिक विद्यालय अलावी विद्यालयबाट पूरा गरेका थिए।
१७ वर्षको उमेरमा उनले इरान–इराक युद्धका क्रममा छोटो समय सैन्य सेवामा पनि सहभागिता जनाएका थिए।
सन् १९९९ मा उनले धार्मिक अध्ययनलाई निरन्तरता दिन शिया धर्मशास्त्रको प्रमुख केन्द्र मानिने पवित्र सहर कोम पुगे।
धार्मिक योग्यतामाथि प्रश्न
मोजतबा अझै पनि मध्यम स्तरका धर्मगुरु ‘होजतोलेस्लाम’ मानिन्छन्। सामान्यतया इरानको सर्वोच्च नेता बन्न उच्च धार्मिक पद ‘आयतुल्लाह’ आवश्यक मानिन्छ।
यद्यपि उनका पिता अली खामेनी पनि सन् १९८९ मा सर्वोच्च नेता बन्दा आयतुल्लाह थिएनन् र त्यसका लागि कानुनी व्यवस्था परिवर्तन गरिएको थियो। त्यसैले मोजतबाको हकमा पनि त्यस्तै व्यवस्था अपनाइने सम्भावना रहेको विश्लेषकहरू बताउँछन्।
राजनीतिक हस्तक्षेपका आरोप
मोजतबा खामेनीको नाम पहिलोपटक सन् २००५ को राष्ट्रपतीय चुनावका बेला चर्चामा आएको थियो, जतिबेला कट्टरपन्थी नेता महमुद अहमदिनेजाद विजयी भएका थिए।
सुधारवादी नेता मेहदी करौबीले मोजतबाले सुरक्षा निकाय प्रयोग गरी चुनावमा हस्तक्षेप गरेको आरोप लगाएका थिए।
त्यसपछि सन् २००९ को विवादास्पद चुनावपछि देशभर उठेको विरोध आन्दोलन ‘हरियो आन्दोलन’ का क्रममा पनि उनको नाम चर्चामा आएको थियो।
आगामी चुनौती
नयाँ सर्वोच्च नेताका रूपमा मोजतबा खामेनीसामु ठूलो चुनौती छ। आर्थिक संकट, अन्तर्राष्ट्रिय प्रतिबन्ध र पश्चिमी देशहरूसँगको तनावबीच उनले देशलाई स्थिर राख्नुपर्नेछ।
विश्लेषकहरूका अनुसार उनले आफ्ना पिता अली खामेनीको कडा र पश्चिमविरोधी नीतिलाई निरन्तरता दिने सम्भावना धेरै छ।
तर, इस्लामिक गणतन्त्र वंशानुगत प्रणालीतर्फ ढल्किरहेको भन्ने जनआक्रोश बढ्न सक्ने भएकाले उनको नेतृत्व क्षमता आगामी दिनहरूमा कडा परीक्षामा पर्ने देखिन्छ।
(स्रोत: अन्तर्राष्ट्रिय समाचार पोर्टलहरू)
प्रतिक्रिया
सम्बन्धित खबर
