काठमाडौँ, २२ भदौ — भोटेकोशी–त्रिशूली क्षेत्रमा गत भदौ १० गते हिमताल (हिमनदी) भास्सिएर आएको विनाशकारी बाढीपछि उद्धार, खोजी र शव व्यवस्थापनको काम १२औँ दिनसम्म पनि जारी छ। तीन तहका सुरक्षा निकायसहित विदेशी टोली पनि प्रभावित क्षेत्रमा खटिरहेका छन्।

मृतक र बेपत्ता
राष्ट्रिय विपद् जोखिम न्यूनीकरण तथा व्यवस्थापन प्राधिकरण (एनडीआरआरएमए) का तथ्यांकअनुसार भदौ २१ गतेसम्म १ हजार ३४१ जनाको मृत्यु पुष्टि भएको छ भने ४ हजार ९९६ जना सम्पर्कविहीन रहेका छन्।
भदौ २१ साँझको विवरणअनुसार हालसम्म १ हजार ३८१ शव फेला परेका छन्, जसमध्ये ५२३ पुरुष, ३२५ महिला र ४२३ वटा अंश (छिन्नभिन्न) शव हुन्। यसै विवरणमा ६०६ विदेशीसहित ४ हजार ८८ जना अझै बेपत्ता रहेको उल्लेख छ।
मृतकमध्ये ३२ बालबालिका, २५० महिला र ४२७ पुरुष छन् भने उपचारका क्रममा थप दुई जनाको मृत्यु भएको छ।
चीनको तिब्बततर्फ ४३ जनाको मृत्यु र ५१९ जना बेपत्ता रहेको छ।

जिल्लागत अवस्था
सुरुका दिन सबैभन्दा बढी मृत्यु चितवनमा भेटिएका शवबाट पुष्टि भएको थियो। भदौ १६ को विवरणअनुसार चितवन ३२१, नवलपरासी (पूर्व) २१६, नवलपरासी (पश्चिम) १७०, गोरखा ६५, धादिङ ५५, नुवाकोट ९५, तनहुँ ३८ र रसुवा २७ जनाको शव फेला परेको थियो। नदीले शवलाई सयौँ किलोमिटर तलसम्म पुर्‍याएकाले पछिल्ला दिन अधिकांश शव चितवन र नवलपरासीतर्फ भेटिएका छन्।

उद्धार
भदौ २१ सम्म विभिन्न निकायका विवरण जोड्दा १० हजारभन्दा बढी मानिसको उद्धार भइसकेको छ। ९ हजार १५१ जना घाइते वा उद्धार भएका छन् भने ३ हजार ९८ जना सुरक्षित स्थान (होल्डिङ सेन्टर) मा छन्।
हालसम्म ८ हजार १९७ जना जीवित उद्धार भएका छन्, जसमा १ हजार ५५ विदेशी नागरिक पनि छन्।
नेपाली सेनाले हेलिकोप्टरबाट मात्रै ३ हजार ३४४ नेपाली र २५२ विदेशीको उद्धार गरेको छ; हेलिकोप्टर उडान ४११ पटक भएको छ।
जलविद्युत आयोजनाका सुरुङबाट जीवित उद्धार गर्ने क्रम विशेष उल्लेखनीय रह्यो — माथिल्लो त्रिशूली ३–ए आयोजनाको सुरुङबाट दुई नेपाली कामदार, माथिल्लो त्रिशूली–१ बाट एक चिनियाँ नागरिक जीवित उद्धार भए। साथै नुवाकोटको बेत्‍रावतीमा ६४ वर्षीया चन्दिका कुमारी श्रेष्ठ आफ्नै भत्किएको घरबाट १० दिनपछि जीवित फेला परिन्। सुरुङ र घरबाट गरी अहिलेसम्म कम्तीमा ४ जनाको जीवित उद्धार भएको छ।
विदेशी उद्धार टोलीमा चीन, भारत, दक्षिण कोरिया, अमेरिका र अष्ट्रेलियाका विशेषज्ञ सहभागी छन्।

सुरक्षा निकाय परिचालन
यस विपद्मा मात्रै नेपाल प्रहरीका ७ हजार ९१२ कर्मचारी परिचालित छन्, जसमध्ये २५ जना अझै सम्पर्कविहीन छन्।
समग्र खोजी–उद्धारमा २० हजार ८१९ सुरक्षाकर्मी परिचालित छन्।
बाढीका कारण रसुवा भन्सार कार्यालयका १५ कर्मचारी बेपत्ता भएका थिए। कतिपय कर्मचारी अझै सम्पर्कमा आउन सकेका छैनन्।
शव व्यवस्थापन र पहिचान
पहिचानका लागि हालसम्म १ हजार २८६ जना मृतक र १ हजार २८६ जना आफन्तबाट डीएनए नमूना सङ्कलन गरिएको छ।
अस्पताल र मोर्चुरी क्षमता अपुग भएपछि हालसम्म ९ सयभन्दा बढी शव व्यवस्थापन (गाडिएका) भइसकेका छन्। नदीले बगाएर भारतसम्म पुगेका नौ शव नेपाल फिर्ता ल्याइएको छ।
बेपत्ता भएकाहरूको पहिचानका लागि सुदूरपश्चिम, मधेशलगायत देशभर आफन्तबाट डीएनए नमूना सङ्कलन गरिँदै छ। भारत सरकारले पनि बेपत्ता नेपालीका आफन्तका लागि डीएनए प्रोफाइलिङ सहयोग गर्ने भएको छ।

क्षति
परराष्ट्र मन्त्रालयका अनुसार यस विपद्बाट करिब ७ हजार ५७० घर प्रभावित भएका छन्, जसले ३२ हजार ९३३ जनालाई असर गरेको छ। ४८ सरकारी कार्यालय प्रभावित छन्।
संयुक्त राष्ट्रसंघले ४ करोड ९० लाख अमेरिकी डलर (करिब ६५ अर्ब रुपैयाँ) को आपत्कालीन सहायता अपिल गरेको छ। रेड क्रसको प्रारम्भिक आकलनअनुसार ९३ हजार जना सहायता आवश्यकतामा छन्।
आर्थिक क्षति करिब ३ खर्ब ८७ अर्ब रुपैयाँभन्दा बढी रहेको प्रारम्भिक अनुमान छ।
बाढीले बाँध, पुल, सडक, जलविद्युत आयोजना ठूलो क्षति पुगेको छ। १४ वटा जलविद्युत आयोजना प्रभावित भएका छन्; आयोजनासम्बद्ध ९०० भन्दा बढी कामदार बेपत्ता छन् भने करिब ५०० सुरुङभित्रै फस्न सक्ने आकलन छ।
करिब ६०० विद्यार्थी (रसुवामा २८० र नुवाकोटमा ३००–३५०) हराइरहेका प्रारम्भिक विवरण छ।
राहतका लागि २९ देशबाट आपत्कालीन सहयोग आइसकेको छ। बाढीपीडितका लागि सरकारले बैंक खाता खोलेर सहयोग संकलन गरिरहेको छ।