कालीगण्डकी, नारायणी र तिनाउ खतराको तह माथि; मनाङ र मुस्ताङमा पहिरोले नदी थुनियो — तल्लो क्षेत्र हाई अलर्ट; भोटेकोशी विपद्को एक महिनापछि दोस्रो प्रहार
काठमाडौं, १३ असोज २०८३ (मङ्गलबार) बङ्गालको खाडीबाट विकास भएको न्यूनचापीय प्रणालीका कारण ८ देखि ११ असोजसम्म देशभर परेको अविरल वर्षाले ठूलो जनधनको क्षति पुर्याएको छ। चार दिनसम्म जारी रहेको वर्षा, बाढी र पहिरोमा परी कम्तीमा २१ जनाको मृत्यु भएको छ भने करिब १,५०० जना विस्थापित भएका छन्। सयौँ घर पूर्ण रूपमा क्षतिग्रस्त छन् र दर्जनौँ पुल, सडक तथा जलविद्युत् संरचनामा क्षति पुगेको छ।
राष्ट्रिय विपद् जोखिम न्यूनीकरण तथा व्यवस्थापन प्राधिकरणका अनुसार मृतकमध्ये १४ जनाको पहिरोमा, चार जनाको बाढीमा र तीन जनाको अविरल वर्षा तथा अन्य घटनामा मृत्यु भएको हो। पाँचदेखि १४ जनासम्म अझै बेपत्ता रहेको र खोजी कार्य जारी रहेकाले मृत्यु संख्या अझ बढ्न सक्ने अधिकारीहरूले जनाएका छन्।
प्राधिकरणका अनुसार चार दिनको अवधिमा १०६ स्थानमा १०० मिलिमिटरभन्दा बढी वर्षा दर्ता भएको छ। नवलपरासी (बर्दघाट सुस्ता पूर्व) को दुमकुआईमा सर्वाधिक ४५५.२ मिलिमिटर वर्षा भएको छ भने पोखरामा ४०७.२ र तनहुँको आम्बुखैरेनीमा ३७३.२ मिलिमिटर वर्षा मापन गरिएको छ।
कालीगण्डकी, नारायणी, तिनाउ र सप्तकोशीलगायत नदी खतराको तह माथि पुगेका छन्। नारायणी नदी देवघाटमा ९.२३ मिटरसम्म पुगेको छ, जुन खतराको तह (९ मिटर) भन्दा माथि हो। बुटवलमा तिनाउ नदीले किनारका पाँच–छ घर बगाएको छ भने रातारात करिब एक हजार बासिन्दा सुरक्षित स्थानमा सारिएका छन्। नवलपरासी पश्चिम र सप्तरीमा ३८९ घर डुबानमा परेका छन्।
मनाङको जिल्ला सदरमुकाम चामेमा गएको पहिरोले मर्स्याङ्दी नदी थुनेको छ भने मुस्ताङको थासाङ गाउँपालिका–३ निसीमा पहिरोले कालीगण्डकी आंशिक रूपमा थुनिएको थियो। लेते नजिक पहाडको भिरै नदीमा खसेको दृश्य सार्वजनिक भएको छ। प्राधिकरणले थुनिएको नदी अचानक खुल्दा तल्लो क्षेत्रमा जोखिम हुन सक्ने भन्दै बासिन्दांना अत्यन्त सतर्क रहन आग्रह गरेको छ।
जिल्लागत रूपमा बाग्लुङ सबैभन्दा बढी प्रभावित भएको छ, जहाँ १० जनाको मृत्यु भएको छ। पाल्पाको माथागढी गाउँपालिकामा १० असोज शनिबार राति पहिरोले घर पुरिएर पाँच जनाको मृत्यु भएको हो। माथागढी गाउँपालिकाका अध्यक्ष यम चीडीले अविरल वर्षाले पालिकाका धेरै भागमा क्षति पुर्याएको बताउनुभयो भने वडा अध्यक्ष राजकुमार पन्थीले बस्ती अझै उच्च जोखिममा रहेको जानकारी दिनुभयो।
गण्डकी प्रदेश प्रहरी कार्यालयका सूचना अधिकारी कृष्णप्रसाद कोइरालाले प्रदेशभर ११ जनाको मृत्यु, चार घाइते र चार बेपत्ता भएको जानकारी दिँदै क्षतिको विवरण अझै सङ्कलन भइरहेको बताउनुभयो।
भौतिक क्षतिको विवरण अनुसार छ पुल पूर्ण र दुई आंशिक रूपमा क्षतिग्रस्त भएका छन् भने १२ गोठ पूर्ण रूपमा भत्केका छन् र कम्तीमा ४४ पशुधन मरेका छन्। तीन सरकारी कार्यालय पूर्ण क्षतिग्रस्त छन्। बेनी–जोमसोम सडकअन्तर्गत पोखरेबगरको पुल भत्किएपछि मुस्ताङ र म्याग्दीका केही स्थानीय तहको सडक सम्पर्क विच्छेद भएको छ।
निलगिरी र राहुघाटलगायत जलविद्युत् आयोजनाको उत्पादन प्रभावित भएको छ भने कालीगण्डकी करिडोरका ३५८ मेगावाट विद्युत् ग्रिडबाट बाहिरिएको छ। गुल्मी–स्याङ्जा जोड्ने बेली पुल समेत बाढीले बगाएको छ।
सशस्त्र प्रहरी बल, नेपाली सेना र स्थानीय निकायले उद्धार तथा राहत कार्य तीव्र पारेका छन्। जाजरकोट, म्याग्दी र सङ्खुवासभामा फसेका बासिन्दा उद्धारका लागि हेलिकोप्टर प्रयोग गरिएको छ। प्राधिकरणको केन्द्रीय मनसुन प्रतिकार्य निर्देशन केन्द्रले जोखिमयुक्त सडक खण्डमा सवारी आवागमन रोक्न र प्रभावित जिल्लामा विद्यालय बन्द गर्न निर्देशन दिएको छ भने फिल्ड प्रतिकर्तालाई पाँच हजारभन्दा बढी प्रत्यक्ष एसएमएस चेतावनी पठाइएको छ।
प्राधिकरणका प्रवक्ता शान्ति बस्नेतले ७७ वटै जिल्लाका जिल्ला प्रशासन कार्यालय र तीनवटै सुरक्षा निकाय हाई अलर्टमा रहेको र तथ्याङ्क सङ्कलन तथा पुनर्लाभका काम जारी रहेको जानकारी दिनुभयो।
यो एक महिनाभित्रकै दोस्रो ठूलो विपद् हो। गएको १० भदौमा नेपाल–तिब्बत सीमा नजिकको हिमनदी पहिरोबाट आएको भोटेकोशी–त्रिशूली बाढीमा परी १,४५० भन्दा बढीको मृत्यु भएको थियो भने चार असोजसम्म ५,७४५ जना बेपत्ता छन्, जसमा ३५ देशका ६३६ विदेशी समेत पर्छन्। उक्त विपद्को पुनर्निर्माण लागत पाँच अर्ब अमेरिकी डलरसम्म पुग्न सक्ने अनुमान छ। बाढीपछि रसुवाका तीन वडामा अझै भोकमरीको स्थिति रहेको छ।
मौसम पूर्वानुमान महाशाखाले थप वर्षाको सम्भावना रहेको जनाउँदै शुक्रबारदेखि आइतबारसम्म लामो दूरीको यात्रा नगर्न र हिमाली क्षेत्रका ट्रेक स्थगित गर्न आग्रह गरेको छ। विपद् जोखिम न्यूनीकरण तथा व्यवस्थापन प्राधिकरणले बाढी तथा पहिरो प्रवण क्षेत्रका बासिन्दांना सतर्क रही सुरक्षित स्थानमा बस्न अपिल गरेको छ।
प्रतिक्रिया
सम्बन्धित खबर
