२४ असोज, काठमाडौं । मध्य अमेरिकी देश पानामामा ७.७ म्याग्निच्युडको शक्तिशाली भूकम्प गएपछि दर्जनौँ भवन तथा अन्य संरचनामा क्षति पुगेको छ। शुक्रबार गएको भूकम्पको धक्का राजधानी पानामा सिटीसम्म महसुस गरिएको थियो। भूकम्पका कारण केही भवन भत्किएका छन् भने सडक, पुल, सरकारी कार्यालय र अन्य भौतिक संरचनामा क्षति पुगेको छ।

अमेरिकी भूगर्भ सर्वेक्षण (यूएसजीएस) का अनुसार स्थानीय समयअनुसार शुक्रबार दिउँसो १ः५६ बजे भूकम्प गएको हो। यसको केन्द्रबिन्दु राजधानी पानामा सिटीबाट केही घण्टाको दूरीमा रहेको अजुएरो प्रायद्वीपको पितालोसा अरिबा क्षेत्रबाट करिब नौ माइल दक्षिणपश्चिममा रहेको थियो।

भूकम्पपछि शक्तिशाली परकम्पसमेत गएको बताइएको छ। दिउँसो ४ः२५ बजे गएको परकम्पको प्रारम्भिक तीव्रता ६.९ म्याग्निच्युड मापन गरिएको थियो। भूगर्भविद्हरूले मुख्य भूकम्पपछि आउन सक्ने परकम्पलाई थप जोखिमका रूपमा औँल्याएका छन्।

होटलदेखि पुलसम्म क्षति

भूकम्पको केन्द्रबिन्दु नजिकै रहेको तटीय सहर एल भेनाओस्थित एल सिटियो होटल भत्किएको छ। होटल भत्किए पनि मानवीय क्षति नभएको स्थानीय अधिकारीहरूले बताएका छन्। उक्त क्षेत्रमा केही घरमा चिरा परेको छ भने एउटा पुलमा समेत क्षति पुगेको छ। भूकम्पका कारण विद्युत् आपूर्तिसमेत अवरुद्ध भएको जनाइएको छ।

स्थानीय मेयर बाटिस्टाले पानामाको टेलिमेट्रो टेलिभिजनसँग कुरा गर्दै अहिलेसम्म मानवीय क्षति नभएको विषयलाई सबैभन्दा महत्त्वपूर्ण उपलब्धिका रूपमा उल्लेख गरेका छन्।

पानामाको राष्ट्रिय नागरिक सुरक्षा निकायका अनुसार कोक्ले, लस सान्तोस र पानामा प्रान्तमा तुलनात्मक रूपमा बढी क्षति पुगेको छ। सरकारी भवन, चर्चका अग्ला संरचना, होटल, पानी प्रशोधन केन्द्र तथा सडकमा क्षति पुगेको विवरण सार्वजनिक भएको छ। घाइतेहरूलाई उपचारका लागि स्वास्थ्य केन्द्रमा लगिएको भए पनि क्षतिको विस्तृत विवरण भने सार्वजनिक भइसकेको छैन।

अधिकारीहरूका अनुसार पेनोनोमे सहरमा करिब एक दर्जन संरचना भत्किएका छन्। त्यस्तै, अगुआदुल्सेमा छवटा भवनमा उल्लेख्य क्षति पुगेको छ। पेनोनोमेस्थित डोस कोन्टिनेन्टेस होटलको एक भाग भत्किएर पार्किङमा राखिएका गाडीमाथि खसेको दृश्यसमेत सार्वजनिक भएको छ।

कोक्ले प्रान्तका वरिष्ठ प्रहरी अधिकारी जर्ज सान्चेजका अनुसार गभर्नरको कार्यालय र एउटा क्याथेड्रलमा समेत क्षति पुगेको छ।

राजधानीमा पनि तीव्र कम्पन, विमानस्थलको सेवा प्रभावित

भूकम्पको धक्का राजधानी पानामा सिटीमा समेत तीव्र रूपमा महसुस गरिएको थियो। सामाजिक सञ्जालमा सार्वजनिक भएका भिडियोमा भवनहरू हल्लिएपछि मानिसहरू सुरक्षित स्थानको खोजीमा सडकमा निस्किएको देखिन्छ। करिब २० लाख जनसंख्या रहेको राजधानीको मुख्य सहरी क्षेत्रमा भने ठूलो क्षति नभएको स्थानीय प्रत्यक्षदर्शी तथा अधिकारीहरूले बताएका छन्।

गगनचुम्बी भवनका लागि परिचित राजधानीमा अग्ला भवन हल्लिँदा छतमा रहेका पौडी पोखरीको पानी सडकमा खसेको दृश्यसमेत सार्वजनिक भएको छ।

भूकम्पपछि देशको प्रमुख टोचुमेन अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थलमा उडान सेवा अस्थायी रूपमा रोकिएको थियो। सुरक्षाका लागि यात्रुहरूलाई विमानस्थल भवनबाट बाहिर निकालिएको थियो। निरीक्षणपछि करिब दुई घण्टामा उडान सेवा पुनः सञ्चालन गरिएको विमानस्थल प्रशासनले जनाएको छ।

यसैबीच, अन्तर्राष्ट्रिय समुद्री व्यापारका लागि महत्त्वपूर्ण मानिने पानामा नहरमा भने भूकम्पपछि पनि नियमित रूपमा सञ्चालन भइरहेको नहर प्राधिकरणले जनाएको छ। पानामास्थित अमेरिकी दूतावासले पनि आफ्ना कर्मचारी वा दूतावासमा कार्यरत व्यक्तिहरू घाइते भएको प्रारम्भिक विवरण प्राप्त नभएको जनाएको छ।

ठूलो सुनामीको जोखिम कम रहेको प्रारम्भिक आकलन

अमेरिकी भूगर्भ सर्वेक्षणकी भूकम्पविद् सुसान हफका अनुसार प्रारम्भिक विवरणले भूकम्प ठूलो सुनामी उत्पन्न गर्न सक्ने सबडक्शन जोनमा नभई जमिनमुनि कम गहिराइमा उत्पन्न भएको देखाउँछ। उनका अनुसार भूकम्प मुख्यतः तेर्सो भूगर्भीय चालका कारण गएको हुन सक्ने प्रारम्भिक आकलन छ।

उथलो गहिराइमा उत्पन्न हुने भूकम्पले केन्द्रबिन्दु आसपासका क्षेत्रमा तीव्र कम्पन गराउन सक्छ। सामान्यतया पृथ्वीको सतहबाट ७० किलोमिटरभन्दा कम गहिराइमा उत्पत्ति हुने भूकम्पलाई उथलो भूकम्प भनिन्छ।

यद्यपि, भूकम्पबाट भएको वास्तविक क्षति, सम्भावित परकम्प तथा जोखिमको पूर्ण आकलनका लागि थप विवरण आवश्यक रहेको छ। स्थानीय अधिकारीहरूले प्रभावित क्षेत्रको अवस्था मूल्याङ्कन गरिरहेका छन्।