२७ मंसिर, काठमाडौं । अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले विश्वका पाँच प्रमुख शक्तिशाली देशहरूलाई समेटेर नयाँ बहुपक्षीय मञ्च ‘कोर फाइभ’ (सी–५) गठन गर्ने तयारी गरिरहेको खुलासा भएको छ। अमेरिकी वेबसाइट पोलिटिको का अनुसार यो प्रस्तावित समूहले हाल कायम रहेको धनी तथा लोकतान्त्रिक देशहरूको मञ्च ग्रुप सेभेन (जी–७) लाई प्रतिस्थापन गर्ने उद्देश्य राखेको छ।

सी–५ मा अमेरिका, चीन, रूस, भारत र जापान समावेश हुने बताइएको छ। यी सबै देशहरू विश्व राजनीति, सुरक्षा र अर्थतन्त्रमा निर्णायक प्रभाव राख्ने शक्तिका रूपमा चिनिन्छन्। लोकतान्त्रिक शासन प्रणाली अनिवार्य नमानिने यो मञ्च शक्ति सन्तुलन र यथार्थपरक कूटनीतिमा आधारित हुने विश्लेषण गरिएको छ।

यद्यपि यसबारे अहिलेसम्म अमेरिकी प्रशासनबाट आधिकारिक घोषणा भने गरिएको छैन। पोलिटिको का अनुसार सी–५ को अवधारणा राष्ट्रिय सुरक्षा रणनीतिसम्बन्धी एक विस्तृत ड्राफ्ट दस्तावेजमा उल्लेख गरिएको हो, जुन अझै सार्वजनिक गरिएको छैन। अर्को अमेरिकी मिडिया डिफेन्स वन ले पनि उक्त ड्राफ्टको अस्तित्व पुष्टि गरेको छ।

मध्यपूर्व सुरक्षा सी–५ को पहिलो एजेन्डा

रिपोर्टअनुसार सी–५ को पहिलो प्राथमिक एजेन्डा मध्यपूर्वको सुरक्षा हुनेछ, जसमा विशेषगरी इजरायल र साउदी अरेबियाबीचको सम्बन्ध सामान्यीकरणमा जोड दिइनेछ। जी–७ जस्तै यस मञ्चले पनि नियमित बैठक र विषयगत सम्मेलनहरू गर्ने तयारी रहेको जनाइएको छ।

ट्रम्पको विश्वदृष्टिसँग मेल खाने अवधारणा

विश्लेषकहरूका अनुसार सी–५ को योजना ट्रम्पको विश्व राजनीतिप्रतिको दृष्टिकोणसँग मेल खान्छ। ट्रम्प प्रायः प्रतिस्पर्धी राष्ट्रहरूसँग प्रत्यक्ष संवाद र सम्झौतालाई प्राथमिकता दिने नेता मानिन्छन्। चीनसँग प्रविधि व्यापार, रूससँग प्रत्यक्ष कूटनीतिक संवाद तथा ठूला शक्तिहरूसँग व्यवहारिक सहकार्य गर्ने उनको शैली यस योजनामा झल्किएको बताइन्छ।

ट्रम्प प्रशासनमा काम गरिसकेका एक पूर्व अधिकारीका अनुसार जी–७ र संयुक्त राष्ट्रसंघ आजको बदलिँदो विश्व शक्ति समीकरणअनुसार प्रभावकारी हुन नसकेको विषयमा ट्रम्पसँग पहिले नै छलफल हुँदै आएको थियो।

अघिल्लो ट्रम्प नीतिभन्दा फरक दिशा

पहिलो ट्रम्प कार्यकालमा चीनविरुद्ध ‘महान शक्ति प्रतिस्पर्धा’ को नीति अपनाइएको भए पनि सी–५ को अवधारणा त्यसको ठीक उल्टो दिशामा देखिन्छ। सिनेटर टेड क्रूजका पूर्व सल्लाहकार माइकल सोबोलिकका अनुसार यो नयाँ सोच चीनलाई अलग्याउने होइन, बरु एउटै मञ्चमा राखेर विश्व व्यवस्था पुनःपरिभाषित गर्ने प्रयास हो।

यसले ट्रम्प प्रशासनले परम्परागत बहुपक्षीय संरचनाभन्दा बाहिर गएर नयाँ विश्व शक्ति संरचना निर्माण गर्न खोजिरहेको संकेत गर्ने विश्लेषकहरूको निष्कर्ष छ।