काठमाडौं, चैत ११ — विश्वका विभिन्न क्षेत्रमा फैलिएको वर्तमान युद्धको अवस्थाले विश्व अर्थतन्त्रमा गम्भीर असर पारिरहेको छ। यसको प्रत्यक्ष तथा अप्रत्यक्ष प्रभाव नेपालजस्तो विप्रेषण (रेमिट्यान्स) मा निर्भर मुलुकमा स्पष्ट रूपमा देखिन थालेको छ। विशेषगरी वैदेशिक रोजगारीमा रहेका नेपाली श्रमिकहरू र उनीहरूले पठाउने आम्दानीमा कमी आउने संकेतले राष्ट्रिय अर्थतन्त्रमा चिन्ता थपिएको छ।

नेपालको कुल गार्हस्थ्य उत्पादनमा विप्रेषणको ठूलो हिस्सा रहेको छ। खाडी मुलुकहरू, मलेसिया, दक्षिण कोरिया लगायतका देशहरूमा कार्यरत लाखौं नेपाली कामदारहरू युद्धका कारण उत्पन्न आर्थिक अस्थिरता, रोजगारीको अनिश्चितता तथा तलब कटौती जस्ता समस्याबाट प्रभावित भएका छन्। युद्धका कारण तेलको मूल्यमा भएको उतारचढावले श्रमिकहरू कार्यरत मुलुकहरूको आर्थिक संरचनामा दबाब सिर्जना गरेको छ, जसको असर प्रत्यक्ष रूपमा नेपाली कामदारहरूमा परेको छ।

युद्धका कारण केही देशहरूमा निर्माण, सेवा तथा उद्योग क्षेत्र सुस्ताएको छ। यसले नयाँ रोजगारीका अवसरहरू घटाएको छ भने पुराना कामदारहरू समेत जोखिममा परेका छन्। कतिपय नेपाली श्रमिकहरूलाई कामबाट हटाइएको वा घर फर्किन बाध्य बनाइएको खबरहरू पनि सार्वजनिक भइरहेका छन्।

यसका साथै, विप्रेषण रकममा गिरावट आउन थालेको संकेत देखिएको छ। नेपाल राष्ट्र बैंकको पछिल्लो तथ्यांक अनुसार केही महिनादेखि विप्रेषण वृद्धिदरमा सुस्तता आएको छ। यदि यो अवस्था लामो समयसम्म कायम रह्यो भने यसले देशको विदेशी मुद्रा सञ्चिति, आयात क्षमता र समग्र आर्थिक स्थायित्वमा गम्भीर असर पार्न सक्छ।

विप्रेषण घट्दा ग्रामीण अर्थतन्त्रमा प्रत्यक्ष प्रभाव पर्छ, किनकि धेरै परिवारहरूको जीवनयापन यसैमा निर्भर छ। शिक्षा, स्वास्थ्य, घर निर्माण तथा दैनिक खर्चमा समेत कटौती हुन सक्ने अवस्था देखिएको छ।

विशेषज्ञहरूले सरकारलाई वैदेशिक रोजगारीमा निर्भरता घटाउँदै आन्तरिक रोजगारी सिर्जनामा जोड दिनुपर्ने सुझाव दिएका छन्। कृषि, उद्योग, पर्यटन तथा साना तथा मझौला उद्यमहरूलाई प्रोत्साहन गरेर देशभित्रै रोजगारीको अवसर बढाउनुपर्ने आवश्यकता औंल्याइएको छ।

यस चुनौतीपूर्ण अवस्थामा नेपालले दीर्घकालीन आर्थिक नीति सुधार, श्रम बजार व्यवस्थापन तथा वैदेशिक रोजगारीको विविधीकरणमा ध्यान दिनुपर्ने देखिन्छ। विश्वव्यापी युद्धको असरबाट जोगिन सशक्त आर्थिक रणनीति अपनाउनु आजको आवश्यकता बनेको छ।